لوله ASTM A106 — مشخصات، گریدها، انواع و کاربردها

ASTM A106 / ASME SA106 — Standard Specification for Seamless Carbon Steel Pipe for High-Temperature Service

ASTM A106 مشخصات استاندارد لوله‌های بدون درز فولاد کربنی برای سرویس دمای بالا است. این استاندارد لوله‌هایی با سایز NPS 1/8 تا NPS 48 [DN 6 تا DN 1200] را پوشش می‌دهد و لوله‌های تولیدشده طبق آن برای خمش، فلنج‌کاری و جوشکاری مناسب هستند [citation:1][citation:5].

لوله ASTM A106 به‌طور گسترده در پالایشگاه‌ها، مجتمع‌های پتروشیمی، نیروگاه‌ها و سیستم‌های بخار کاربرد دارد. گرید B این استاندارد، پرکاربردترین گرید لوله در پایپینگ فرآیندی محسوب می‌شود [citation:2].

Scope

دامنه کاربرد و محدوده سایز

ASTM A106 لوله‌های بدون درز را در محدوده سایز NPS 1/8 تا NPS 48 [DN 6 تا DN 1200] با ضخامت دیواره اسمی طبق ASME B36.10M پوشش می‌دهد [citation:1][citation:5].

لوله‌های ASTM A106 برای خمش، فلنج‌کاری و جوشکاری مناسب هستند. الزامات تکمیلی اختیاری نیز برای لوله‌هایی که نیاز به گرید بالاتری دارند، ارائه شده است [citation:1].

ASTM A106 — مشخصات کلی
Parameter Specification
Standard ASTM A106 / ASME SA106
Manufacturing Seamless Only
Size Range NPS 1/8 to NPS 48 [DN 6 to DN 1200]
Grades A, B, C
Max Service Temp ~427°C (800°F)
Wall Thickness ASME B36.10M
نکته:
  • لوله ASTM A106 فقط بدون درز است [citation:2][citation:4].
  • برای دمای بالای ۴۲۷°C باید از لوله‌های آلیاژی ASTM A335 استفاده شود [citation:4].
  • در دمای بالا، احتمال گرافیتی شدن (Graphitization) باید در نظر گرفته شود [citation:1][citation:14].
Grades

گریدهای A، B و C — ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی

لوله ASTM A106 در سه گرید A، B و C عرضه می‌شود. گرید B پرکاربردترین گرید در صنایع پالایشگاهی و پتروشیمی است [citation:2].

ترکیب شیمیایی

ASTM A106 — ترکیب شیمیایی (Chemical Composition)
Element Grade A Grade B Grade C
Carbon (C) max 0.25 0.30 0.35
Manganese (Mn) 0.27 – 0.93 0.29 – 1.06 0.29 – 1.06
Phosphorus (P) max 0.035 0.035 0.035
Sulfur (S) max 0.035 0.035 0.035
Silicon (Si) min 0.10 0.10 0.10

خواص مکانیکی

ASTM A106 — خواص مکانیکی (Mechanical Properties)
Grade Tensile Strength (min) Yield Strength (min) Elongation (min)
Grade A 330 MPa (48 ksi) 205 MPa (30 ksi) Per Table 4
Grade B 415 MPa (60 ksi) 240 MPa (35 ksi) Per Table 4
Grade C 485 MPa (70 ksi) 275 MPa (40 ksi) Per Table 4
نکات مهم:
  • گرید B رایج‌ترین گرید برای پایپینگ فرآیندی است [citation:2].
  • گرید C برای کاربردهایی که نیاز به استحکام بالاتر دارند استفاده می‌شود [citation:4].
  • گرید A برای کویل‌پیچی دقیق و خمش سرد ترجیح داده می‌شود [citation:10].
Dimensions

داده‌های ابعادی — Schedule 40، 80 و 160

لوله ASTM A106 در اسکجول‌های استاندارد طبق ASME B36.10M موجود است. جداول زیر ابعاد و وزن کامل را برای اسکجول‌های ۴۰، ۸۰ و ۱۶۰ ارائه می‌دهد [citation:3][citation:8].

ASTM A106 — Schedule 40 (STD) — ابعاد و وزن
NPS DN OD (mm) Wall (mm) Weight (kg/m)
1/8"610.31.730.37
1/4"813.72.240.63
3/8"1017.12.310.84
1/2"1521.32.771.27
3/4"2026.72.871.69
1"2533.43.382.50
1-1/4"3242.23.563.39
1-1/2"4048.33.684.05
2"5060.33.915.44
2-1/2"6573.05.168.63
3"8088.95.4911.29
3-1/2"90101.65.7413.57
4"100114.36.0216.07
5"125141.36.5521.77
6"150168.37.1128.26
8"200219.18.1842.55
10"250273.09.2760.29
12"300323.89.5273.78
14"350355.69.5281.20
16"400406.49.5293.00
18"450457.09.52105.00
20"500508.09.52117.00
24"600610.09.52141.00
ASTM A106 — Schedule 80 (XS) — ابعاد و وزن
NPS DN OD (mm) Wall (mm) Weight (kg/m)
1/8"610.32.410.47
1/4"813.73.020.80
3/8"1017.13.201.10
1/2"1521.33.731.62
3/4"2026.73.912.20
1"2533.44.553.24
1-1/4"3242.24.854.47
1-1/2"4048.35.085.41
2"5060.35.547.48
2-1/2"6573.07.0111.41
3"8088.97.6215.27
3-1/2"90101.68.0818.63
4"100114.38.5622.32
5"125141.39.5330.97
6"150168.310.9742.55
8"200219.112.7064.64
10"250273.015.0996.01
12"300323.817.48132.00
14"350355.619.05158.10
16"400406.421.44203.40
18"450457.023.83254.60
20"500508.026.19311.20
24"600610.030.96442.00
نکته:
  • طول‌های استاندارد لوله ASTM A106 معمولاً ۲۱ فوت (۶.۴ متر) یا ۴۲ فوت (۱۲.۸ متر) است [citation:12].
  • ضخامت اسمی دیواره طبق ASME B36.10M تعیین می‌شود [citation:1].
Testing

الزامات آزمون و بازرسی

ASTM A106 الزامات آزمون متعددی برای تضمین کیفیت لوله تعیین کرده است [citation:1][citation:14]:

آزمون‌های مکانیکی

  • آزمون کشش (Tension Test) — برای تأیید استحکام کششی و تسلیم [citation:1].
  • آزمون خمش (Bend Test) — برای ارزیابی شکل‌پذیری [citation:1].
  • آزمون تخت‌شدن (Flattening Test) — برای لوله‌های جوشی [citation:1].

آزمون فشار و غیرمخرب

  • آزمون هیدرواستاتیک — اجباری (مگر توسط خریدار صرف‌نظر شود) [citation:9].
  • آزمون غیرمخرب (NDT) — در صورت درخواست خریدار [citation:14].
نکته:
  • آزمون هیدرواستاتیک برای ASTM A106 اجباری است [citation:9].
  • خریدار می‌تواند الزامات تکمیلی اختیاری را مشخص کند [citation:1].
Comparison

مقایسه ASTM A106 با ASTM A53

ASTM A106 و ASTM A53 دو استاندارد پرکاربرد لوله فولاد کربنی هستند. تفاوت‌های اصلی در روش تولید، سرویس مورد نظر و مجوزهای کد است [citation:4][citation:9].

ASTM A106 vs. ASTM A53 — تفاوت‌های کلیدی
Feature ASTM A106 ASTM A53
Manufacturing Seamless Only Seamless, ERW, Furnace-welded
Grades A, B, C A, B
Primary Service High-Temperature Process Piping General Mechanical & Pressure
Max Service Temp ~427°C (800°F) ~343°C (650°F) General
Galvanizing Option No Yes
ASME B31.3 Weld Factor (E) 1.0 (Seamless) 1.0 (Type S), 0.85 (Type E)

ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی ASTM A106 Grade B و ASTM A53 Type S Grade B تقریباً یکسان است. به همین دلیل اکثر کارخانه‌های لوله بدون درز محصولات خود را به هر دو استاندارد دوگانه-گواهی (Dual-Certify) می‌کنند [citation:4][citation:9].

زمان استفاده از ASTM A106:
  • پایپینگ فرآیندی در دمای بالای ۳۴۳°C [citation:4].
  • سیستم‌های بخار و بویلر طبق ASME B31.1 [citation:4].
  • کاربردهایی که کد طراحی، A106 را الزامی می‌کند [citation:4].
  • کاربردهایی که نیاز به لوله بدون درز (Seamless) دارند [citation:4].
Applications

کاربردهای لوله ASTM A106

لوله ASTM A106 برای سرویس‌های دمای بالا در صنایع مختلف کاربرد دارد [citation:2][citation:4].

کاربردهای اصلی

  • پالایشگاه‌ها و پتروشیمی — پایپینگ فرآیندی دمای بالا [citation:2][citation:4].
  • نیروگاه‌ها — خطوط بخار، بویلر و سوپرهیتر [citation:4].
  • سیستم‌های بخار — خطوط بخار فشار بالا [citation:4].
  • صنایع نفت و گاز — خطوط فرآیندی [citation:2].
نکات کلیدی:
  • ASTM A106 برای سرویس دمای بالای ۳۴۳°C طراحی شده است [citation:4].
  • برای دمای بالای ۴۲۷°C باید از ASTM A335 (آلیاژی) استفاده شود [citation:4].
  • گرید B رایج‌ترین گرید در پالایشگاه‌ها و پتروشیمی است [citation:2].
سوالات متداول — ASTM A106
تفاوت A106 Grade A و Grade B و Grade C چیست؟
Grade A استحکام تسلیم ۲۰۵ MPa، Grade B استحکام تسلیم ۲۴۰ MPa و Grade C استحکام تسلیم ۲۷۵ MPa دارند. Grade B رایج‌ترین گرید است. Grade C برای کاربردهایی که نیاز به استحکام بالاتر دارند استفاده می‌شود [citation:2][citation:4].
ASTM A106 برای چه کاربردهایی مناسب است؟
برای پایپینگ فرآیندی دمای بالا در پالایشگاه، پتروشیمی و نیروگاه، خطوط بخار و بویلر. حداکثر دمای سرویس ۴۲۷°C است [citation:2][citation:4].
تفاوت A106 و A53 چیست؟
A106 فقط بدون درز و برای دمای بالا تا ۴۲۷°C است. A53 شامل ERW و کوره‌ای نیز می‌شود و برای کاربردهای عمومی‌تر تا ۳۴۳°C است. ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی Grade B در هر دو یکسان است [citation:4][citation:9].
آیا A106 گالوانیزه موجود است؟
خیر، ASTM A106 گزینه گالوانیزه ندارد. برای لوله گالوانیزه باید از ASTM A53 استفاده شود [citation:4][citation:9].
ضریب جوش (E) A106 در ASME B31.3 چقدر است؟
چون A106 فقط بدون درز است، ضریب جوش آن در ASME B31.3 برابر ۱.۰ است. برای A53 Type E (ERW) این ضریب ۰.۸۵ است [citation:4].
گرافیتی شدن (Graphitization) در A106 چیست؟
در دماهای بالا (معمولاً بالای ۴۲۷°C) و پس از مدت طولانی، کاربیدهای فولاد ممکن است تجزیه شده و به گرافیت تبدیل شوند. این پدیده باعث کاهش استحکام و چقرمگی می‌شود. ASTM A106 هشدار می‌دهد که در سرویس دمای بالا این احتمال در نظر گرفته شود [citation:1][citation:14].
آیا A106 در دمای پایین قابل استفاده است؟
ASTM A106 برای سرویس دمای پایین طراحی نشده است. برای دمای پایین باید از ASTM A333 استفاده شود که چقرمگی ضربه‌ای مناسب در دمای پایین دارد [citation:4].
آیا A106 و A53 قابل دوگانه-گواهی هستند؟
بله، اکثر کارخانه‌های لوله بدون درز محصولات خود را به هر دو استاندارد دوگانه-گواهی می‌کنند. لوله دوگانه-گواهی نشانه‌گذاری هر دو استاندارد را دارد و سفارش‌های خرید هر یک را برآورده می‌کند [citation:4][citation:9].

تعاریف و اصطلاحات فنی

ASTM A106 استاندارد لوله بدون درز دمای بالا
Seamless بدون درز
Grade B رایج‌ترین گرید — ۲۴۰ MPa
Grade C گرید با استحکام بالا — ۲۷۵ MPa
NPS سایز اسمی لوله
DN قطر اسمی
Graphitization گرافیتی شدن
Hydrostatic Test آزمون فشار
Dual Certification گواهی دوگانه A106/A53
ASME B31.3 کد پایپینگ فرآیندی
ASME B36.10M استاندارد ابعاد لوله
Weld Factor (E) ضریب جوش در کد طراحی
منبع داده‌ها: ASTM A106/A106M-26 — Standard Specification for Seamless Carbon Steel Pipe for High-Temperature Service , Projectmaterials — What Is ASTM A106? , Projectmaterials — ASTM A106 vs A53
استانداردهای مرجع مرتبط: ASME SA106 — ASTM A53 — API 5L — ASTM A335 — ASME B36.10M
این مطلب توسط تیم مهندسی صنایع فولادی ایران اتصال آسیا تهیه و تدوین شده است و محتوای فنی آن بر اساس استانداردهای معتبر بین‌المللی، منابع مهندسی و داده‌های فنی قابل استناد تنظیم شده است. این صفحه با هدف ارائه یک مرجع کاربردی و قابل اتکا برای مهندسان، کارشناسان، طراحان، بازرسان و فعالان صنعت پایپینگ تهیه شده است.
```
نیاز به مشاوره فنی · ایران اتصال

💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟

اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.

تلفن مشاوره: 34811-021
موبایل:7923 178 0912
ساعات پاسخگویی: شنبه تا چهارشنبه

چرا ایران اتصال آسیا؟

بیش از ۳۰ سال تجربه تولید
مشاوره فنی مهندسی
استانداردهای بین‌المللی کیفیت
گستره وسیع اتصالات جوشی
ماسکوت ایران اتصال
سوال و نظرات خود را درباره این مقاله ارسال فرمایید