لوله ASTM A53 — مشخصات، گریدها، انواع و کاربردها
ASTM A53 یکی از پرکاربردترین استانداردهای لوله فولاد کربنی در کاربردهای عمومی مکانیکی، تحت فشار و سازهای است. این مشخصات، لولههای بدون درز و جوشکاریشده سیاه و گالوانیزه گرم را در سایزهای NPS 1/8 تا NPS 26 [DN 6 تا DN 650] پوشش میدهد .
لوله ASTM A53 برای کاربردهای مکانیکی و تحت فشار طراحی شده و برای مصارف معمولی در خطوط بخار، آب، گاز و هوا نیز قابل استفاده است. این لوله برای جوشکاری و فرآیندهای شکلدهی از جمله کویلپیچی، خمش و فلنجکاری مناسب است . استاندارد ASTM A53 توسط کمیته فرعی A01.09 تدوین و تحت نظارت کمیته A01 انجمن ASTM منتشر میشود .
دامنه کاربرد و محدوده سایز
مشخصات ASTM A53 شامل لولههای فولادی سیاه و گالوانیزه گرم بدون درز و جوشکاریشده در محدوده NPS 1/8 تا NPS 26 [DN 6 تا DN 650] با ضخامت دیواره اسمی مطابق جداول ابعادی استاندارد است .
استفاده از لولههایی با ابعاد دیگر مجاز است، مشروط بر اینکه تمام الزامات دیگر این مشخصات را برآورده کنند. الزامات تکمیلی اختیاری نیز ارائه شده که فقط در صورت درخواست خریدار اعمال میشود .
| Type | Manufacturing Process | Grades | Size Range |
|---|---|---|---|
| Type F | کورهای — جوش لببهلب پیوسته | Grade A (و B در برخی ویرایشها) | NPS 1/8 تا NPS 26 |
| Type E | جوشکاری مقاومتی الکتریکی (ERW) | Grades A و B | NPS 1/8 تا NPS 26 |
| Type S | بدون درز (Seamless) | Grades A و B | NPS 1/8 تا NPS 26 |
- نامگذاریهای بدون بعد NPS (Nominal Pipe Size) و DN (Diameter Nominal) جایگزین اصطلاحات سنتی شدهاند .
- Type F برای فلنجکاری مناسب نیست .
- برای کویلپیچی دقیق یا خمش سرد، Grade A ترجیح داده میشود؛ اما خمش سرد Grade B ممنوع نیست .
گریدهای A و B — ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی
لوله ASTM A53 در دو گرید اصلی Grade A و Grade B عرضه میشود. هر دو گرید در Type F، Type E و Type S موجود هستند، اگرچه Type F معمولاً به Grade A محدود میشود .
ترکیب شیمیایی
الزامات شیمیایی ASTM A53 بهصورت حداکثر درصد برای کربن، منگنز، فسفر و گوگرد تعریف میشود. برای لولههای Type S (بدون درز) و Type E (ERW) بهصورت زیر است :
| Element | Grade A (max %) | Grade B (max %) |
|---|---|---|
| Carbon (C) | 0.25 | 0.30 |
| Manganese (Mn) | 0.95 | 1.20 |
| Phosphorus (P) | 0.05 | 0.05 |
| Sulfur (S) | 0.045 | 0.045 |
| Copper (Cu) | 0.40 | 0.40 |
| Nickel (Ni) | 0.40 | 0.40 |
| Chromium (Cr) | 0.40 | 0.40 |
| Molybdenum (Mo) | 0.15 | 0.15 |
| Vanadium (V) | 0.08 | 0.08 |
خواص مکانیکی
خواص مکانیکی ASTM A53 Grade A و Grade B بر اساس حداقل استحکام کششی، حداقل استحکام تسلیم و ازدیاد طول مشخص میشود. مقادیر برای لولههای بدون درز و ERW یکسان است .
| Grade | Tensile Strength (min) | Yield Strength (min) | Elongation (min) |
|---|---|---|---|
| Grade A | 330 MPa (48 ksi) | 205 MPa (30 ksi) | مطابق جدول 3 ASTM A53 |
| Grade B | 415 MPa (60 ksi) | 240 MPa (35 ksi) | مطابق جدول 3 ASTM A53 |
- Grade B رایجترین گرید برای کاربردهای عمومی پایپینگ است .
- Grade A برای کویلپیچی دقیق و خمش سرد ترجیح داده میشود .
- الزامات ازدیاد طول در جدول 3 استاندارد ASTM A53 و بر اساس نمونه آزمون و سایز لوله متغیر است .
دادههای ابعادی کامل — Schedule 40 و 80
لوله ASTM A53 در اسکجولهای استاندارد متنوعی موجود است که Schedule 40 و Schedule 80 رایجترینها برای کاربردهای عمومی هستند. جداول زیر دادههای ابعادی کامل را برای بازه سایز NPS 1/8 تا NPS 24 ارائه میدهد .
| NPS | DN | OD (mm) | Wall (mm) | ID (mm) | Weight (kg/m) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1/8" | 6 | 10.3 | 1.73 | 6.8 | 0.37 |
| 1/4" | 8 | 13.7 | 2.24 | 9.2 | 0.63 |
| 3/8" | 10 | 17.1 | 2.31 | 12.5 | 0.84 |
| 1/2" | 15 | 21.3 | 2.77 | 15.8 | 1.27 |
| 3/4" | 20 | 26.7 | 2.87 | 20.9 | 1.69 |
| 1" | 25 | 33.4 | 3.38 | 26.6 | 2.50 |
| 1-1/4" | 32 | 42.2 | 3.56 | 35.1 | 3.39 |
| 1-1/2" | 40 | 48.3 | 3.68 | 40.9 | 4.05 |
| 2" | 50 | 60.3 | 3.91 | 52.5 | 5.44 |
| 2-1/2" | 65 | 73.0 | 5.16 | 62.7 | 8.63 |
| 3" | 80 | 88.9 | 5.49 | 77.9 | 11.29 |
| 3-1/2" | 90 | 101.6 | 5.74 | 90.1 | 13.57 |
| 4" | 100 | 114.3 | 6.02 | 102.3 | 16.07 |
| 5" | 125 | 141.3 | 6.55 | 128.2 | 21.77 |
| 6" | 150 | 168.3 | 7.11 | 154.1 | 28.26 |
| 8" | 200 | 219.1 | 8.18 | 202.7 | 42.55 |
| 10" | 250 | 273.0 | 9.27 | 254.5 | 60.29 |
| 12" | 300 | 323.8 | 9.52 | 304.8 | 73.78 |
| 14" | 350 | 355.6 | 9.52 | 336.6 | 81.20 |
| 16" | 400 | 406.4 | 9.52 | 387.4 | 93.00 |
| 18" | 450 | 457.0 | 9.52 | 438.0 | 105.00 |
| 20" | 500 | 508.0 | 9.52 | 488.9 | 117.00 |
| 24" | 600 | 610.0 | 9.52 | 590.9 | 141.00 |
| NPS | DN | OD (mm) | Wall (mm) | ID (mm) | Weight (kg/m) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1/8" | 6 | 10.3 | 2.41 | 5.5 | 0.47 |
| 1/4" | 8 | 13.7 | 3.02 | 7.7 | 0.80 |
| 3/8" | 10 | 17.1 | 3.20 | 10.7 | 1.10 |
| 1/2" | 15 | 21.3 | 3.73 | 13.8 | 1.62 |
| 3/4" | 20 | 26.7 | 3.91 | 18.9 | 2.20 |
| 1" | 25 | 33.4 | 4.55 | 24.3 | 3.24 |
| 1-1/4" | 32 | 42.2 | 4.85 | 32.5 | 4.47 |
| 1-1/2" | 40 | 48.3 | 5.08 | 38.1 | 5.41 |
| 2" | 50 | 60.3 | 5.54 | 49.2 | 7.48 |
| 2-1/2" | 65 | 73.0 | 7.01 | 59.0 | 11.41 |
| 3" | 80 | 88.9 | 7.62 | 73.7 | 15.27 |
| 3-1/2" | 90 | 101.6 | 8.08 | 85.4 | 18.63 |
| 4" | 100 | 114.3 | 8.56 | 97.2 | 22.32 |
| 5" | 125 | 141.3 | 9.53 | 122.2 | 30.97 |
| 6" | 150 | 168.3 | 10.97 | 146.4 | 42.55 |
| 8" | 200 | 219.1 | 12.70 | 193.7 | 64.64 |
| 10" | 250 | 273.0 | 15.09 | 242.8 | 96.01 |
| 12" | 300 | 323.8 | 17.48 | 288.8 | 132.00 |
| 14" | 350 | 355.6 | 19.05 | 317.5 | 158.10 |
| 16" | 400 | 406.4 | 21.44 | 363.5 | 203.40 |
| 18" | 450 | 457.0 | 23.83 | 409.3 | 254.60 |
| 20" | 500 | 508.0 | 26.19 | 455.6 | 311.20 |
| 24" | 600 | 610.0 | 30.96 | 548.1 | 442.00 |
- طولهای استاندارد لوله ASTM A53 معمولاً ۲۱ فوت (برای سایزهای ۱ تا ۸ اینچ) و ۴۲ فوت (برای سایزهای ۲ تا ۸ اینچ) است .
- اصطلاح «ضخامت اسمی دیواره» برای راحتی در نظر گرفته شده و فقط در نام وجود دارد؛ ضخامت واقعی ممکن است بیشتر یا کمتر باشد .
الزامات آزمون و بازرسی
استاندارد ASTM A53 چندین الزام آزمون و بازرسی برای تضمین کیفیت و انطباق لوله تعیین کرده است:
آزمونهای مکانیکی
- آزمون کشش (Tension Test) — برای تأیید استحکام کششی و تسلیم .
- آزمون خمش (Bend Test) — برای لولههای Type F و Type E برای ارزیابی شکلپذیری .
- آزمون تختشدن (Flattening Test) — برای ارزیابی توانایی تغییر شکل لوله بدون ترک .
آزمون فشار و غیرمخرب
- آزمون هیدرواستاتیک — اجباری، بدون نشت از درز جوش یا بدنه لوله .
- آزمون الکتریکی غیرمخرب — برای تأیید انطباق کل حجم لوله با استاندارد .
- آزمون هیدرواستاتیک برای همه لولههای ASTM A53 اجباری است مگر توسط خریدار صرفنظر شود .
- آزمون الکتریکی غیرمخرب برای تأیید انطباق کل حجم الزامی است .
- خریدار میتواند الزامات تکمیلی اختیاری را مشخص کند .
مقایسه ASTM A53 با ASTM A106 و API 5L
ASTM A53 اغلب با ASTM A106 و API 5L مقایسه میشود، دو استاندارد پرکاربرد دیگر لوله فولاد کربنی. تفاوتهای اصلی در دامنه تولید، سرویس مورد نظر و مجوزهای کد است .
| Feature | ASTM A53 | ASTM A106 | API 5L |
|---|---|---|---|
| روش تولید | بدون درز (S)، ERW (E)، کورهای (F) | فقط بدون درز | بدون درز و جوشکاریشده |
| گریدها | A, B | A, B, C | X42, X52, X60, X65, X70 و... |
| سرویس اصلی | مکانیکی عمومی، تحت فشار، سازهای | پایپینگ فرآیندی دمای بالا | انتقال نفت و گاز |
| حداکثر دمای سرویس | ~۳۴۳°C (عمومی) | ~۴۲۷°C (دمای بالا) | بسته به گرید |
| گزینه گالوانیزه | دارد | ندارد | ندارد |
- پایپینگ تحت فشار عمومی در دماهای متوسط
- کاربردهای سازهای و مکانیکی
- سیستمهای اطفاء حریق (Type E گالوانیزه)
- پایپینگ تأسیساتی (آب، هوا، بخار کمفشار)
کاربردهای لوله ASTM A53
لوله ASTM A53 برای انتقال آب، هوا، بخار و نفت در کاربردهای کمفشار تا میانفشار در طیف صنعتی مناسب است. همچنین معمولاً بهعنوان فولاد سازهای استفاده میشود .
کاربردهای اصلی
- انتقال آب و سیالات — خطوط آب شهری، سیستمهای لولهکشی، سیستمهای گرمایشی
- سیستمهای اطفاء حریق — لولهکشی اسپرینکلر (معمولاً Type E گالوانیزه)
- خطوط بخار، گاز و هوا — پایپینگ تأسیساتی عمومی در دماهای متوسط
- کاربردهای سازهای — فولاد مکانیکی و سازهای
- پایپینگ کمفشار — پایپینگ صنعتی عمومی
- ASTM A53 برای سرویس دمای بالای ~۳۴۳°C در نظر گرفته نشده است؛ برای این کاربردها باید ASTM A106 یا ASTM A335 مشخص شود .
- لوله Type E گالوانیزه معمولاً برای سیستمهای اطفاء حریق استفاده میشود .
- لوله بدون درز (Type S) در جایی که رتبهبندی فشار بالاتر و ضریب جوش کد E = 1.0 لازم است، ترجیح داده میشود .
تعاریف و اصطلاحات فنی
استانداردهای مرجع مرتبط: ASME SA53 — ASTM A106 — API 5L — ASTM A105 — ASTM A234
💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟
اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.
چرا ایران اتصال آسیا؟