لوله ASTM A333 — مشخصات، گریدها، انواع و کاربردها

ASTM A333 / ASME SA333 — Standard Specification for Seamless and Welded Steel Pipe for Low-Temperature Service

ASTM A333 مشخصات استاندارد لوله‌های بدون درز و جوشکاری‌شده فولاد کربنی و آلیاژی برای سرویس دمای پایین است. این استاندارد لوله‌هایی با سایز NPS 1/8 تا NPS 48 [DN 6 تا DN 1200] را پوشش می‌دهد و برای کاربردهایی که نیاز به چقرمگی ضربه‌ای (Notch Toughness) در دمای زیر صفر دارند، طراحی شده است .

لوله ASTM A333 در پایانه‌های LNG، واحدهای جداسازی هوا، سیستم‌های تبرید و خطوط لوله در اقلیم سرد کاربرد گسترده‌ای دارد. تفاوت اصلی این استاندارد با ASTM A106، انجام آزمون ضربه شارپی اجباری (Charpy V-Notch Impact Test) در دمای مشخص برای هر گرید است .

Scope

دامنه کاربرد و محدوده سایز

ASTM A333 لوله‌های بدون درز و جوشکاری‌شده را در محدوده سایز NPS 1/8 تا NPS 48 [DN 6 تا DN 1200] با ضخامت دیواره اسمی طبق ASME B36.10M پوشش می‌دهد .

لوله‌های ASTM A333 باید کنترل ریزساختار شده باشند و تمام لوله‌ها تحت آزمون‌های کشش، ضربه، هیدرواستاتیک و غیرمخرب قرار گیرند .

ASTM A333 — مشخصات کلی
Parameter Specification
Standard ASTM A333 / ASME SA333
Manufacturing Seamless and Welded
Size Range NPS 1/8 to NPS 48 [DN 6 to DN 1200]
Grades 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11
Min Service Temp Down to -196°C (-320°F)
Wall Thickness ASME B36.10M
Impact Test Mandatory (Charpy V-Notch)
نکته:
  • آزمون ضربه شارپی برای همه گریدهای A333 اجباری است .
  • ضخامت‌های سنگین‌تر ممکن است خواص ضربه‌ای را کاهش دهند؛ بنابراین برخی سایزها موجود نیستند .
  • لوله A333 برای دمای بالا طراحی نشده است؛ برای دمای بالا از A106 یا A335 استفاده شود .
Grades

گریدهای A333 — ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی

ASTM A333 شامل ۹ گرید اصلی است که هر یک برای محدوده دمایی خاصی طراحی شده‌اند. گریدهای پرکاربرد شامل Grade 1، Grade 3، Grade 6 و Grade 8 هستند .

Grade 6 — پرکاربردترین گرید

ASTM A333 Grade 6 پرکاربردترین گرید لوله فولاد کربنی برای سرویس دمای پایین است. ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی آن مشابه ASTM A106 Grade B است، اما به‌صورت Killed Steel با دانه‌بندی ریز تولید می‌شود و باید آزمون ضربه شارپی را در -46°C با حداقل انرژی جذب‌شده ۱۸ ژول پاس کند .

کاربردهای اصلی Grade 6 شامل سیستم‌های تبرید، مخازن LPG، ایستگاه‌های خط لوله در اقلیم سرد و سیستم‌های کاهش فشار است .

Grade 3 — سرویس کرایوژنیک متوسط

ASTM A333 Grade 3 با ۳.۵٪ نیکل برای سرویس تا -101°C طراحی شده است. نیکل چقرمگی ضربه‌ای را در دمای پایین افزایش می‌دهد و از شکست ترد جلوگیری می‌کند .

Grade 8 — سرویس کرایوژنیک شدید

ASTM A333 Grade 8 با ۹٪ نیکل برای سرویس تا -196°C (دمای نیتروژن مایع) طراحی شده است. این گرید در پایانه‌های LNG، واحدهای جداسازی هوا و بخش‌های کرایوژنیک واحدهای اتیلن کاربرد دارد .

ASTM A333 — گریدها و محدوده دمایی
Grade Min Temp Material Type Yield (min) Tensile (min)
1 -46°C (-50°F) C-Mn Steel 240 MPa (35 ksi) 415 MPa (60 ksi)
3 -101°C (-150°F) 3.5% Nickel Steel 240 MPa (35 ksi) 450 MPa (65 ksi)
6 -46°C (-50°F) C-Mn Steel (Killed, Fine Grain) 240 MPa (35 ksi) 415 MPa (60 ksi)
7 -62°C (-80°F) 2.5% Nickel Steel 240 MPa (35 ksi) 450 MPa (65 ksi)
8 -196°C (-320°F) 9% Nickel Steel 517 MPa (75 ksi) 690 MPa (100 ksi)
9 -73°C (-100°F) Ni-Cu-Cr-Mo Alloy 310 MPa (45 ksi) 483 MPa (70 ksi)
10 -46°C (-50°F) C-Mn-Si Steel 240 MPa (35 ksi) 415 MPa (60 ksi)
11 -46°C (-50°F) C-Mn-Si-Cb Steel 275 MPa (40 ksi) 450 MPa (65 ksi)
نکات مهم:
  • Grade 6 رایج‌ترین و اقتصادی‌ترین گرید برای سرویس تا -46°C است .
  • Grade 3 برای سرویس تا -101°C و Grade 8 برای سرویس تا -196°C کاربرد دارند .
  • آزمون ضربه شارپی برای همه گریدها اجباری است .
Chemistry

ترکیب شیمیایی گریدهای پرکاربرد

ترکیب شیمیایی ASTM A333 برای گریدهای پرکاربرد ۱، ۳ و ۶ به‌صورت زیر است. نکته مهم در Grade 6، محدودیت‌های سختگیرانه‌تر فسفر و گوگرد نسبت به A106 است که برای حفظ چقرمگی در دمای پایین ضروری است .

ASTM A333 — ترکیب شیمیایی (Grades 1, 3, 6)
Element Grade 1 Grade 3 Grade 6
Carbon (C) max 0.30 0.19 0.30
Manganese (Mn) 0.40 – 1.06 0.31 – 0.64 0.29 – 1.06
Phosphorus (P) max 0.025 0.025 0.025
Sulfur (S) max 0.025 0.025 0.025
Silicon (Si) 0.18 – 0.37 0.10 min 0.10 min
Nickel (Ni) — 3.18 – 3.82 —
نکته:
  • محدودیت فسفر و گوگرد در A333 (حداکثر ۰.۰۲۵٪) سختگیرانه‌تر از A106 (حداکثر ۰.۰۳۵٪) است .
  • این محدودیت برای حفظ چقرمگی ضربه‌ای در دمای پایین ضروری است .
Testing

الزامات آزمون ضربه شارپی

آزمون ضربه شارپی (Charpy V-Notch Impact Test) ویژگی تعیین‌کننده ASTM A333 است که آن را از سایر استانداردهای لوله فولاد کربنی متمایز می‌کند. این آزمون برای همه گریدها اجباری است .

معیارهای پذیرش

  • حداقل میانگین انرژی جذب‌شده (۳ نمونه): ۱۸ ژول (۱۳ ft-lbs)
  • حداقل انرژی جذب‌شده یک نمونه: ۱۴ ژول (۱۰ ft-lbs)
  • نمونه‌های Sub-size: مقادیر به‌صورت نسبی کاهش می‌یابند

دمای آزمون

  • Grade 1, 6, 10, 11: -46°C (-50°F)
  • Grade 3: -101°C (-150°F)
  • Grade 8: -196°C (-320°F)
نکته:
  • آزمون ضربه شارپی برای همه گریدهای A333 اجباری است .
  • حداقل انرژی جذب‌شده ۱۸ ژول برای میانگین سه نمونه است .
  • این آزمون، دلیل اصلی استفاده از A333 در سرویس‌های دمای پایین است .
Dimensions

داده‌های ابعادی — Schedule 40 و 80

لوله ASTM A333 در اسکجول‌های استاندارد طبق ASME B36.10M موجود است. جداول زیر ابعاد و وزن کامل را برای اسکجول‌های ۴۰ و ۸۰ ارائه می‌دهد .

ASTM A333 — Schedule 40 (STD) — ابعاد و وزن
NPS DN OD (mm) Wall (mm) Weight (kg/m)
1/2"1521.32.771.27
3/4"2026.72.871.69
1"2533.43.382.50
1-1/4"3242.23.563.39
1-1/2"4048.33.684.05
2"5060.33.915.44
2-1/2"6573.05.168.63
3"8088.95.4911.29
4"100114.36.0216.07
6"150168.37.1128.26
8"200219.18.1842.55
10"250273.09.2760.29
12"300323.89.5273.78
16"400406.49.5293.00
20"500508.09.52117.00
24"600610.09.52141.00
ASTM A333 — Schedule 80 (XS) — ابعاد و وزن
NPS DN OD (mm) Wall (mm) Weight (kg/m)
1/2"1521.33.731.62
3/4"2026.73.912.20
1"2533.44.553.24
1-1/4"3242.24.854.47
1-1/2"4048.35.085.41
2"5060.35.547.48
2-1/2"6573.07.0111.41
3"8088.97.6215.27
4"100114.38.5622.32
6"150168.310.9742.55
8"200219.112.7064.64
10"250273.015.0996.01
12"300323.817.48132.00
16"400406.421.44203.40
20"500508.026.19311.20
24"600610.030.96442.00
نکته:
  • طول‌های استاندارد لوله ASTM A333 معمولاً ۲۱ فوت (۶.۴ متر) یا ۴۲ فوت (۱۲.۸ متر) است .
  • ضخامت اسمی دیواره طبق ASME B36.10M تعیین می‌شود .
Comparison

مقایسه ASTM A333 با ASTM A106

ASTM A333 و ASTM A106 دو استاندارد لوله بدون درز هستند، اما برای محدوده دمایی کاملاً متفاوت طراحی شده‌اند .

ASTM A333 vs. ASTM A106 — تفاوت‌های کلیدی
Feature ASTM A333 Gr. 6 ASTM A106 Gr. B
Service Low Temperature High Temperature
Min Design Temp -46°C (-50°F) -29°C (-20°F) Typical
Max Design Temp ~343°C (650°F) 427°C (800°F)
Charpy Impact Test Mandatory at -46°C Not Required
Impact Requirement 18 J (13 ft-lbs) min avg —
Heat Treatment Normalized or QT Hot Finished or Normalized
Matching Fitting ASTM A420 WPL6 ASTM A234 WPB
Matching Forging ASTM A350 LF2 ASTM A105
نکات مهم:
  • ASTM A333 و A106 قابل جایگزینی نیستند .
  • A333 برای دمای پایین و A106 برای دمای بالا طراحی شده‌اند .
  • هنگام استفاده از A333، تمام اجزای سیستم (اتصالات، فلنج، پیچ) باید برای سرویس دمای پایین رتبه‌بندی شده باشند .
Applications

کاربردهای لوله ASTM A333

لوله ASTM A333 برای سرویس‌های دمای پایین در صنایع مختلف کاربرد دارد .

کاربردهای اصلی

  • پایانه‌های LNG — خطوط انتقال گاز طبیعی مایع .
  • واحدهای جداسازی هوا — خطوط اکسیژن، نیتروژن و آرگون .
  • سیستم‌های تبرید — خطوط سردکننده .
  • مخازن LPG — ذخیره و جابه‌جایی گاز مایع .
  • خطوط لوله در اقلیم سرد — خطوط لوله در مناطق قطبی .
  • سیستم‌های کاهش فشار — جایی که انبساط سریع گاز باعث سرد شدن شدید می‌شود .
نکات کلیدی:
  • ASTM A333 برای سرویس‌های دمای پایین تا -196°C طراحی شده است .
  • Grade 6 برای سرویس تا -46°C و Grade 8 برای سرویس تا -196°C کاربرد دارد .
  • هنگام استفاده از A333، اتصالات و فلنج‌های هم‌خوان (A420, A350) نیز باید استفاده شوند .
سوالات متداول — ASTM A333
ASTM A333 برای چه کاربردهایی مناسب است؟
برای پایپینگ در دمای پایین شامل پایانه‌های LNG، واحدهای جداسازی هوا، سیستم‌های تبرید، مخازن LPG و خطوط لوله در اقلیم سرد. این استاندارد برای دمای تا -196°C طراحی شده است .
تفاوت A333 و A106 چیست؟
A106 برای دمای بالا (تا ۴۲۷°C) و A333 برای دمای پایین (تا -۱۹۶°C) است. آزمون ضربه شارپی در A333 اجباری است اما در A106 اختیاری است. این دو استاندارد قابل جایگزینی نیستند .
پرکاربردترین گرید A333 کدام است؟
Grade 6 پرکاربردترین گرید است. ترکیب شیمیایی آن مشابه A106 Grade B است اما به‌صورت Killed Steel با دانه‌بندی ریز تولید می‌شود و آزمون ضربه را در -۴۶°C پاس می‌کند .
حداقل انرژی جذب‌شده در آزمون ضربه چقدر است؟
حداقل میانگین انرژی جذب‌شده ۱۸ ژول (۱۳ ft-lbs) برای سه نمونه و حداقل یک نمونه ۱۴ ژول (۱۰ ft-lbs) است .
Grade 8 برای چه کاربردهایی استفاده می‌شود؟
Grade 8 با ۹٪ نیکل برای سرویس‌های کرایوژنیک شدید تا -۱۹۶°C استفاده می‌شود. کاربردهای اصلی آن پایانه‌های LNG، واحدهای جداسازی هوا و بخش‌های کرایوژنیک واحدهای اتیلن است .
آیا A333 برای دمای بالا قابل استفاده است؟
خیر، ASTM A333 برای دمای بالا طراحی نشده است. حداکثر دمای سرویس آن حدود ۳۴۳°C است. برای دمای بالاتر باید از ASTM A106 یا A335 استفاده شود .
اتصالات و فلنج‌های هم‌خوان با A333 کدامند؟
اتصالات: ASTM A420 (WPL6، WPL3). فلنج و فورجینگ: ASTM A350 (LF2، LF3). پیچ: ASTM A320 L7. استفاده از این اجزا تضمین می‌کند که کل سیستم پایپینگ برای سرویس دمای پایین مناسب است .
تفاوت Grade 1 و Grade 6 چیست؟
هر دو برای سرویس تا -۴۶°C طراحی شده‌اند. تفاوت اصلی در ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی است. Grade 1 سیلیسیم بالاتری دارد و Grade 6 به‌صورت Killed Steel با دانه‌بندی ریز تولید می‌شود. Grade 6 رایج‌تر است .

تعاریف و اصطلاحات فنی

ASTM A333 استاندارد لوله دمای پایین
Charpy V-Notch آزمون ضربه شارپی
Notch Toughness چقرمگی ضربه‌ای
Killed Steel فولاد کشته‌شده (اکسیژن‌زدایی کامل)
Fine Grain دانه‌بندی ریز
Grade 6 پرکاربردترین گرید — -46°C
Grade 3 3.5% نیکل — -101°C
Grade 8 9% نیکل — -196°C
Cryogenic Service سرویس کرایوژنیک
ASTM A420 اتصالات هم‌خوان A333
ASTM A350 فورجینگ هم‌خوان A333
ASME B36.10M استاندارد ابعاد لوله
این مطلب توسط تیم مهندسی صنایع فولادی ایران اتصال آسیا تهیه و تدوین شده است و محتوای فنی آن بر اساس استانداردهای معتبر بین‌المللی، منابع مهندسی و داده‌های فنی قابل استناد تنظیم شده است. این صفحه با هدف ارائه یک مرجع کاربردی و قابل اتکا برای مهندسان، کارشناسان، طراحان، بازرسان و فعالان صنعت پایپینگ تهیه شده است.
```html
```
نیاز به مشاوره فنی · ایران اتصال

💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟

اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.

تلفن مشاوره: 34811-021
موبایل:7923 178 0912
ساعات پاسخگویی: شنبه تا چهارشنبه

چرا ایران اتصال آسیا؟

بیش از ۳۰ سال تجربه تولید
مشاوره فنی مهندسی
استانداردهای بین‌المللی کیفیت
گستره وسیع اتصالات جوشی
ماسکوت ایران اتصال
سوال و نظرات خود را درباره این مقاله ارسال فرمایید