ASTM A182 — مشخصات، گریدها، خواص و کاربردها
ASTM A182 مشخصات استاندارد فلنجها، اتصالات فورج، شیرها و قطعات فورج یا نورد شده از فولاد آلیاژی و زنگنزن برای سرویسهای دمای بالا است. این استاندارد گستردهترین محدوده گریدها را در بین مشخصات فورجینگ دارد و شامل چهار خانواده اصلی مواد میشود: فولادهای کمآلیاژ فریتی، فولادهای زنگنزن مارتنزیتی، فولادهای زنگنزن آستنیتی و فولادهای زنگنزن دوفازی (Duplex) [citation:7].
ASTM A182 مکمل ASTM A105 است. در حالی که A105 فقط فولاد کربنی را پوشش میدهد، A182 برای دماهای بالاتر از محدوده A105 (بالای ۴۲۵°C) و محیطهای خورنده طراحی شده است. گریدهای پرکاربرد این استاندارد شامل F11، F22، F91، F304، F316 و F51 هستند [citation:1][citation:6].
دامنه کاربرد و محدوده سرویس
ASTM A182 اجزای پایپینگ فورجشده را برای سرویسهای دمای بالا و خورنده پوشش میدهد. این مشخصات شامل فلنجها، اتصالات فورج، شیرها و قطعات مشابه است که یا با ابعاد مشخصشده توسط خریدار یا طبق استانداردهای ابعادی ASME و MSS سفارش داده میشوند [citation:3].
فورجینگهای ساختهشده طبق این مشخصات به حداکثر وزن ۱۰,۰۰۰ پوند [۴۵۴۰ کیلوگرم] محدود هستند. برای فورجینگهای بزرگتر، باید از مشخصات ASTM A336 یا A965 استفاده شود [citation:3].
| Parameter | Specification |
|---|---|
| Standard | ASTM A182 / ASME SA182 |
| Product Form | Forged or Rolled Flanges, Fittings, Valves |
| Material Families | Low Alloy Ferritic, Martensitic Stainless, Austenitic Stainless, Duplex Stainless |
| Max Weight | 10,000 lb [4540 kg] |
| Service Temp Range | Up to ~650°C (depends on grade) |
| Heat Treatment | Mandatory (varies by grade) |
- ASTM A182 خانوادهای از گریدها است، نه یک گرید خاص [citation:6].
- پسوند گرید (مانند F11، F316L) تعیینکننده نوع کاربرد است [citation:1].
- حداکثر وزن فورجینگها ۴۵۴۰ کیلوگرم است [citation:3].
دستهبندی گریدهای ASTM A182 — چهار خانواده اصلی
ASTM A182 شامل چهار خانواده اصلی مواد است که هر یک برای محدوده دمایی و سرویس خاصی طراحی شدهاند [citation:7].
۱. فولادهای کمآلیاژ فریتی (Cr-Mo)
این گریدها برای سرویس دمای بالا در نیروگاهها و پالایشگاهها استفاده میشوند. گریدهای پرکاربرد شامل F11 (1.25Cr-0.5Mo)، F22 (2.25Cr-1Mo) و F91 (9Cr-1Mo-V) هستند [citation:1][citation:6].
- F11 Cl.2: 1.25Cr-0.5Mo — سرویس تا ۵۶۵°C، استحکام تسلیم ۲۷۵ MPa [citation:1]
- F22 Cl.3: 2.25Cr-1Mo — سرویس تا ۵۹۵°C، استحکام تسلیم ۳۱۰ MPa [citation:1]
- F91: 9Cr-1Mo-V-Nb — سرویس تا ۶۵۰°C، استحکام تسلیم ۴۱۵ MPa [citation:1][citation:6]
۲. فولادهای زنگنزن مارتنزیتی
این گریدها قابل عملیات حرارتی هستند و سختی و مقاومت به سایش بالا دارند. گریدهای پرکاربرد شامل F410 و F420 هستند که در ساخت سوپاپ، قطعات پمپ و تجهیزات مقاوم به سایش کاربرد دارند [citation:3][citation:7].
- F6a (410): 13Cr — استحکام تسلیم ۲۷۵ MPa، سختی ۲۰۰ HB [citation:3]
- F6b (420): 13Cr با کربن بالاتر — سختی بالاتر [citation:3]
- F429: 15Cr — برای لولههای اگزوز [citation:3]
۳. فولادهای زنگنزن آستنیتی
این گریدها برای مقاومت به خوردگی و سرویسهای دمای بالا و پایین استفاده میشوند. گریدهای پرکاربرد شامل F304/304L، F316/316L، F321 و F347 هستند [citation:2][citation:7].
- F304: 18Cr-8Ni — استحکام تسلیم ۲۰۵ MPa، کششی ۵۱۵ MPa [citation:2]
- F316: 16Cr-12Ni-2Mo — استحکام تسلیم ۲۰۵ MPa، کششی ۵۱۵ MPa [citation:2]
- F321: پایدارشده با Ti — برای سرویس دمای بالا [citation:2]
- F347: پایدارشده با Nb — برای سرویس دمای بالا [citation:2]
۴. فولادهای زنگنزن دوفازی (Duplex)
این گریدها ترکیبی از استحکام بالا و مقاومت به خوردگی عالی را ارائه میدهند. گریدهای پرکاربرد شامل F51 (2205)، F53 (2507) و F55 (Zeron 100) هستند [citation:4][citation:8].
- F51 (2205): PREN ۳۵-۳۸، استحکام تسلیم ۴۵۰ MPa [citation:4]
- F53 (2507): PREN ≥۴۰، استحکام تسلیم ۵۵۰ MPa [citation:4]
- F55 (Zeron 100): PREN ≥۴۰، با تنگستن و مس، استحکام تسلیم ۵۵۰ MPa [citation:4]
| Grade | Family | Composition | Max Temp | Yield (min) | Tensile (min) |
|---|---|---|---|---|---|
| F1 | Low Alloy | 0.5Mo | ~500°C | 205 MPa | 485 MPa |
| F5 | Low Alloy | 5Cr-0.5Mo | ~650°C | 275 MPa | 485 MPa |
| F9 | Low Alloy | 9Cr-1Mo | ~650°C | 275 MPa | 585 MPa |
| F11 Cl.2 | Low Alloy | 1.25Cr-0.5Mo | ~565°C | 275 MPa | 485 MPa |
| F22 Cl.3 | Low Alloy | 2.25Cr-1Mo | ~595°C | 310 MPa | 515 MPa |
| F91 | Low Alloy | 9Cr-1Mo-V | ~650°C | 415 MPa | 585 MPa |
| F410 | Martensitic | 13Cr | — | 275 MPa | 485 MPa |
| F304 | Austenitic | 18Cr-8Ni | ~816°C | 205 MPa | 515 MPa |
| F316 | Austenitic | 16Cr-12Ni-2Mo | ~816°C | 205 MPa | 515 MPa |
| F51 (2205) | Duplex | 22Cr-5Ni-3Mo-N | ~300°C | 450 MPa | 620 MPa |
| F53 (2507) | Super Duplex | 25Cr-7Ni-4Mo-N | ~300°C | 550 MPa | 795 MPa |
| F55 (Zeron 100) | Super Duplex | 25Cr-7Ni-3.5Mo-W-Cu-N | ~300°C | 550 MPa | 800 MPa |
- F11 رایجترین گرید کمآلیاژ برای سرویس دمای متوسط در پالایشگاه است [citation:1].
- F22 برای واحدهای هیدروژنگیری (Hydroprocessing) استفاده میشود [citation:1].
- F91 برای نیروگاههای فوق بحرانی (Supercritical) طراحی شده است [citation:1][citation:6].
- F51 حدود ۸۰٪ تولید داپلکس را تشکیل میدهد [citation:8].
ترکیب شیمیایی گریدهای پرکاربرد
ترکیب شیمیایی ASTM A182 برای گریدهای پرکاربرد بهصورت زیر است. نکته مهم در گریدهای Cr-Mo، محدودیتهای سختگیرانه فسفر و گوگرد برای حفظ چقرمگی و مقاومت به خزش است [citation:1][citation:12].
| Element | F1 | F5 | F9 | F11 | F22 | F91 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Carbon (C) | ≤ 0.28 | ≤ 0.15 | ≤ 0.15 | ≤ 0.15 | ≤ 0.15 | 0.08 – 0.12 |
| Manganese (Mn) | 0.60 – 0.90 | 0.30 – 0.60 | 0.30 – 0.60 | 0.30 – 0.60 | 0.30 – 0.60 | 0.30 – 0.60 |
| Phosphorus (P) max | 0.045 | 0.030 | 0.030 | 0.025 | 0.025 | 0.020 |
| Sulfur (S) max | 0.045 | 0.030 | 0.030 | 0.025 | 0.025 | 0.010 |
| Silicon (Si) | 0.15 – 0.35 | 0.50 – 1.00 | 0.50 – 1.00 | 0.50 – 1.00 | ≤ 0.50 | 0.20 – 0.50 |
| Chromium (Cr) | — | 4.0 – 6.0 | 8.0 – 10.0 | 1.00 – 1.50 | 2.00 – 2.50 | 8.00 – 9.50 |
| Molybdenum (Mo) | 0.44 – 0.65 | 0.44 – 0.65 | 0.90 – 1.10 | 0.44 – 0.65 | 0.87 – 1.13 | 0.85 – 1.05 |
| Vanadium (V) | — | — | — | — | — | 0.18 – 0.25 |
| Element | F304 | F316 | F321 | F347 | F51 | F53 | F55 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Carbon (C) max | 0.08 | 0.08 | 0.08 | 0.08 | 0.030 | 0.030 | 0.030 |
| Chromium (Cr) | 18.0 – 20.0 | 16.0 – 18.0 | 17.0 – 19.0 | 17.0 – 19.0 | 21.0 – 23.0 | 24.0 – 26.0 | 24.0 – 26.0 |
| Nickel (Ni) | 8.0 – 11.0 | 10.0 – 14.0 | 9.0 – 12.0 | 9.0 – 13.0 | 4.5 – 6.5 | 6.0 – 8.0 | 6.0 – 8.0 |
| Molybdenum (Mo) | — | 2.00 – 3.00 | — | — | 2.50 – 3.50 | 3.00 – 5.00 | 3.00 – 4.00 |
| Nitrogen (N) | — | — | — | — | 0.08 – 0.20 | 0.24 – 0.32 | 0.20 – 0.30 |
| Other | — | — | Ti ≥ 5×C | Nb ≥ 10×C | — | — | Cu 0.5-1.0, W 0.5-1.0 |
- F91 حاوی وانادیم و نیوبیم برای تشکیل رسوبات کاربونیتریدی است [citation:1].
- F55 دارای تنگستن و مس برای بهبود مقاومت به خوردگی است [citation:4].
- محدودیت فسفر و گوگرد در F91 سختگیرانهتر از F11 و F22 است [citation:12].
خواص مکانیکی ASTM A182
خواص مکانیکی ASTM A182 بسته به گرید و کلاس (Class) متفاوت است. گریدهای Cr-Mo دارای کلاسهای مختلفی هستند که استحکام تسلیم متفاوتی ارائه میدهند [citation:1][citation:6].
| Grade | Yield Strength (min) | Tensile Strength (min) | Elongation (min) | Hardness (max) |
|---|---|---|---|---|
| F1 | 205 MPa (30 ksi) | 485 MPa (70 ksi) | 20% | — |
| F5 | 275 MPa (40 ksi) | 485 MPa (70 ksi) | 20% | — |
| F9 | 275 MPa (40 ksi) | 585 MPa (85 ksi) | 20% | — |
| F11 Cl.2 | 275 MPa (40 ksi) | 485 MPa (70 ksi) | 20% | — |
| F22 Cl.3 | 310 MPa (45 ksi) | 515 MPa (75 ksi) | 20% | — |
| F91 | 415 MPa (60 ksi) | 585 MPa (85 ksi) | 20% | — |
| F304 | 205 MPa (30 ksi) | 515 MPa (75 ksi) | 30% | — |
| F316L | 170 MPa (25 ksi) | 485 MPa (70 ksi) | 30% | 217 HBW |
| F51 (2205) | 450 MPa (65 ksi) | 620 MPa (90 ksi) | 25% | 310 HB |
| F53 (2507) | 550 MPa (80 ksi) | 795 MPa (115 ksi) | 15% | 310 HB |
| F55 (Zeron 100) | 550 MPa (80 ksi) | 800 MPa (115 ksi) | 15% | 310 HB |
- F91 استحکام تسلیم ۴۱۵ MPa دارد که دو برابر F11 و F22 است [citation:1].
- F316L حداکثر سختی ۲۱۷ HBW دارد [citation:5].
- داپلکسها استحکام تسلیم بالاتری از آستنیتیها دارند [citation:4].
فشار-دما (ASME B16.5)
ASTM A182 در گروههای مواد مختلف ASME B16.5 قرار میگیرد. هر گرید دارای جدول فشار-دمای مخصوص خود است که حداکثر فشار کاری مجاز را در دماهای مختلف نشان میدهد [citation:5][citation:11].
| Grade | ASME B16.5 Group | Class 150 @ 100°F | Class 300 @ 100°F |
|---|---|---|---|
| F11 | 1.9 | 290 psig | 750 psig |
| F22 | 1.10 | — | — |
| F304 | 2.1 | 275 psig | 720 psig |
| F316 | 2.3 | 275 psig | 720 psig |
| F321 / F347 | 2.2 | — | — |
| F51 | 3.1 | — | — |
| Temp (°F) | F304 (2.1) | F316 (2.3) | F11 (1.9) |
|---|---|---|---|
| -20 to 100 | 1,440 psig | 1,440 psig | 1,500 psig |
| 200 | 1,235 psig | 1,240 psig | 1,500 psig |
| 400 | 1,020 psig | 1,060 psig | 1,440 psig |
| 600 | 860 psig | 960 psig | 1,370 psig |
| 800 | 730 psig | 860 psig | 1,300 psig |
| 1,000 | 620 psig | 690 psig | 900 psig |
- گروه مواد A182 با گروههای A105 متفاوت است [citation:5].
- برای دماهای بالا، حداکثر فشار مجاز بهشدت کاهش مییابد [citation:15].
مقایسه ASTM A182 با ASTM A105
ASTM A105 و ASTM A182 دو مشخصات فورجینگ هستند که برای کاربردهای متفاوتی طراحی شدهاند. A105 فقط فولاد کربنی است، در حالی که A182 خانوادهای از گریدهای آلیاژی و استنلس است [citation:6].
| Feature | ASTM A105 | ASTM A182 |
|---|---|---|
| Material Family | Carbon Steel (single grade) | Low Alloy, Stainless, Duplex (many grades) |
| Max Service Temp | ~425°C | Up to ~650°C (F91) |
| Corrosion Resistance | Low (requires coating) | High (depends on grade) |
| ASME B16.5 Group | 1.1 | Multiple groups (1.9, 2.1, 2.3, 3.1, etc.) |
| Cost | Baseline | 1.8x to 3.2x (depends on grade) |
| Typical Application | General pressure piping | High-temp, corrosive service |
- A182 خانوادهای از گریدها است، نه یک گرید خاص [citation:6].
- برای دمای بالای ۴۲۵°C باید از A182 استفاده شود [citation:1].
- هزینه A182 بسته به گرید، ۱.۸ تا ۳.۲ برابر A105 است [citation:6].
کاربردهای ASTM A182
ASTM A182 در اجزای پایپینگ برای سرویسهای دمای بالا و خورنده کاربرد دارد [citation:6].
کاربردهای اصلی
- نیروگاهها — خطوط بخار اصلی، سوپرهیتر، ریهیتر (F11، F22، F91) [citation:1].
- پالایشگاهها — واحدهای هیدروژنگیری، کراکینگ، ریفرمینگ (F11، F22) [citation:1].
- پتروشیمی — کورهها، مبدلهای حرارتی (F304، F316) [citation:2].
- صنایع دریایی — فلنج و اتصالات در تماس با آب دریا (F51، F53، F55) [citation:4].
- صنایع غذایی و دارویی — خطوط بهداشتی (F304، F316) [citation:7].
- F11 برای سرویس دمای متوسط در پالایشگاهها [citation:1].
- F22 برای واحدهای هیدروژنگیری و فشار بالاتر [citation:1].
- F91 برای نیروگاههای فوق بحرانی [citation:1].
- F51/F53/F55 برای سرویسهای خورنده دریایی و نفت و گاز [citation:4].
تعاریف و اصطلاحات فنی
استانداردهای مرجع مرتبط: ASME SA182 — ASTM A105 — ASTM A350 — ASME B16.5 — NACE MR0175
💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟
اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.
چرا ایران اتصال آسیا؟