ASTM A182 — مشخصات، گریدها، خواص و کاربردها

ASTM A182 / ASME SA182 — Standard Specification for Forged or Rolled Alloy and Stainless Steel Pipe Flanges, Forged Fittings, and Valves and Parts for High-Temperature Service

ASTM A182 مشخصات استاندارد فلنج‌ها، اتصالات فورج، شیرها و قطعات فورج یا نورد شده از فولاد آلیاژی و زنگ‌نزن برای سرویس‌های دمای بالا است. این استاندارد گسترده‌ترین محدوده گریدها را در بین مشخصات فورجینگ دارد و شامل چهار خانواده اصلی مواد می‌شود: فولادهای کم‌آلیاژ فریتی، فولادهای زنگ‌نزن مارتنزیتی، فولادهای زنگ‌نزن آستنیتی و فولادهای زنگ‌نزن دوفازی (Duplex) [citation:7].

ASTM A182 مکمل ASTM A105 است. در حالی که A105 فقط فولاد کربنی را پوشش می‌دهد، A182 برای دماهای بالاتر از محدوده A105 (بالای ۴۲۵°C) و محیط‌های خورنده طراحی شده است. گریدهای پرکاربرد این استاندارد شامل F11، F22، F91، F304، F316 و F51 هستند [citation:1][citation:6].

Scope

دامنه کاربرد و محدوده سرویس

ASTM A182 اجزای پایپینگ فورج‌شده را برای سرویس‌های دمای بالا و خورنده پوشش می‌دهد. این مشخصات شامل فلنج‌ها، اتصالات فورج، شیرها و قطعات مشابه است که یا با ابعاد مشخص‌شده توسط خریدار یا طبق استانداردهای ابعادی ASME و MSS سفارش داده می‌شوند [citation:3].

فورجینگ‌های ساخته‌شده طبق این مشخصات به حداکثر وزن ۱۰,۰۰۰ پوند [۴۵۴۰ کیلوگرم] محدود هستند. برای فورجینگ‌های بزرگ‌تر، باید از مشخصات ASTM A336 یا A965 استفاده شود [citation:3].

ASTM A182 — مشخصات کلی
Parameter Specification
Standard ASTM A182 / ASME SA182
Product Form Forged or Rolled Flanges, Fittings, Valves
Material Families Low Alloy Ferritic, Martensitic Stainless, Austenitic Stainless, Duplex Stainless
Max Weight 10,000 lb [4540 kg]
Service Temp Range Up to ~650°C (depends on grade)
Heat Treatment Mandatory (varies by grade)
نکته:
  • ASTM A182 خانواده‌ای از گریدها است، نه یک گرید خاص [citation:6].
  • پسوند گرید (مانند F11، F316L) تعیین‌کننده نوع کاربرد است [citation:1].
  • حداکثر وزن فورجینگ‌ها ۴۵۴۰ کیلوگرم است [citation:3].
Grades

دسته‌بندی گریدهای ASTM A182 — چهار خانواده اصلی

ASTM A182 شامل چهار خانواده اصلی مواد است که هر یک برای محدوده دمایی و سرویس خاصی طراحی شده‌اند [citation:7].

۱. فولادهای کم‌آلیاژ فریتی (Cr-Mo)

این گریدها برای سرویس دمای بالا در نیروگاه‌ها و پالایشگاه‌ها استفاده می‌شوند. گریدهای پرکاربرد شامل F11 (1.25Cr-0.5Mo)، F22 (2.25Cr-1Mo) و F91 (9Cr-1Mo-V) هستند [citation:1][citation:6].

  • F11 Cl.2: 1.25Cr-0.5Mo — سرویس تا ۵۶۵°C، استحکام تسلیم ۲۷۵ MPa [citation:1]
  • F22 Cl.3: 2.25Cr-1Mo — سرویس تا ۵۹۵°C، استحکام تسلیم ۳۱۰ MPa [citation:1]
  • F91: 9Cr-1Mo-V-Nb — سرویس تا ۶۵۰°C، استحکام تسلیم ۴۱۵ MPa [citation:1][citation:6]

۲. فولادهای زنگ‌نزن مارتنزیتی

این گریدها قابل عملیات حرارتی هستند و سختی و مقاومت به سایش بالا دارند. گریدهای پرکاربرد شامل F410 و F420 هستند که در ساخت سوپاپ، قطعات پمپ و تجهیزات مقاوم به سایش کاربرد دارند [citation:3][citation:7].

  • F6a (410): 13Cr — استحکام تسلیم ۲۷۵ MPa، سختی ۲۰۰ HB [citation:3]
  • F6b (420): 13Cr با کربن بالاتر — سختی بالاتر [citation:3]
  • F429: 15Cr — برای لوله‌های اگزوز [citation:3]

۳. فولادهای زنگ‌نزن آستنیتی

این گریدها برای مقاومت به خوردگی و سرویس‌های دمای بالا و پایین استفاده می‌شوند. گریدهای پرکاربرد شامل F304/304L، F316/316L، F321 و F347 هستند [citation:2][citation:7].

  • F304: 18Cr-8Ni — استحکام تسلیم ۲۰۵ MPa، کششی ۵۱۵ MPa [citation:2]
  • F316: 16Cr-12Ni-2Mo — استحکام تسلیم ۲۰۵ MPa، کششی ۵۱۵ MPa [citation:2]
  • F321: پایدارشده با Ti — برای سرویس دمای بالا [citation:2]
  • F347: پایدارشده با Nb — برای سرویس دمای بالا [citation:2]

۴. فولادهای زنگ‌نزن دوفازی (Duplex)

این گریدها ترکیبی از استحکام بالا و مقاومت به خوردگی عالی را ارائه می‌دهند. گریدهای پرکاربرد شامل F51 (2205)، F53 (2507) و F55 (Zeron 100) هستند [citation:4][citation:8].

  • F51 (2205): PREN ۳۵-۳۸، استحکام تسلیم ۴۵۰ MPa [citation:4]
  • F53 (2507): PREN ≥۴۰، استحکام تسلیم ۵۵۰ MPa [citation:4]
  • F55 (Zeron 100): PREN ≥۴۰، با تنگستن و مس، استحکام تسلیم ۵۵۰ MPa [citation:4]
ASTM A182 — گریدهای پرکاربرد و محدوده دمایی
Grade Family Composition Max Temp Yield (min) Tensile (min)
F1 Low Alloy 0.5Mo ~500°C 205 MPa 485 MPa
F5 Low Alloy 5Cr-0.5Mo ~650°C 275 MPa 485 MPa
F9 Low Alloy 9Cr-1Mo ~650°C 275 MPa 585 MPa
F11 Cl.2 Low Alloy 1.25Cr-0.5Mo ~565°C 275 MPa 485 MPa
F22 Cl.3 Low Alloy 2.25Cr-1Mo ~595°C 310 MPa 515 MPa
F91 Low Alloy 9Cr-1Mo-V ~650°C 415 MPa 585 MPa
F410 Martensitic 13Cr — 275 MPa 485 MPa
F304 Austenitic 18Cr-8Ni ~816°C 205 MPa 515 MPa
F316 Austenitic 16Cr-12Ni-2Mo ~816°C 205 MPa 515 MPa
F51 (2205) Duplex 22Cr-5Ni-3Mo-N ~300°C 450 MPa 620 MPa
F53 (2507) Super Duplex 25Cr-7Ni-4Mo-N ~300°C 550 MPa 795 MPa
F55 (Zeron 100) Super Duplex 25Cr-7Ni-3.5Mo-W-Cu-N ~300°C 550 MPa 800 MPa
نکات مهم:
  • F11 رایج‌ترین گرید کم‌آلیاژ برای سرویس دمای متوسط در پالایشگاه است [citation:1].
  • F22 برای واحدهای هیدروژن‌گیری (Hydroprocessing) استفاده می‌شود [citation:1].
  • F91 برای نیروگاه‌های فوق بحرانی (Supercritical) طراحی شده است [citation:1][citation:6].
  • F51 حدود ۸۰٪ تولید داپلکس را تشکیل می‌دهد [citation:8].
Chemistry

ترکیب شیمیایی گریدهای پرکاربرد

ترکیب شیمیایی ASTM A182 برای گریدهای پرکاربرد به‌صورت زیر است. نکته مهم در گریدهای Cr-Mo، محدودیت‌های سختگیرانه فسفر و گوگرد برای حفظ چقرمگی و مقاومت به خزش است [citation:1][citation:12].

ASTM A182 — ترکیب شیمیایی (F1, F5, F9, F11, F22, F91)
Element F1 F5 F9 F11 F22 F91
Carbon (C) ≤ 0.28 ≤ 0.15 ≤ 0.15 ≤ 0.15 ≤ 0.15 0.08 – 0.12
Manganese (Mn) 0.60 – 0.90 0.30 – 0.60 0.30 – 0.60 0.30 – 0.60 0.30 – 0.60 0.30 – 0.60
Phosphorus (P) max 0.045 0.030 0.030 0.025 0.025 0.020
Sulfur (S) max 0.045 0.030 0.030 0.025 0.025 0.010
Silicon (Si) 0.15 – 0.35 0.50 – 1.00 0.50 – 1.00 0.50 – 1.00 ≤ 0.50 0.20 – 0.50
Chromium (Cr) — 4.0 – 6.0 8.0 – 10.0 1.00 – 1.50 2.00 – 2.50 8.00 – 9.50
Molybdenum (Mo) 0.44 – 0.65 0.44 – 0.65 0.90 – 1.10 0.44 – 0.65 0.87 – 1.13 0.85 – 1.05
Vanadium (V) — — — — — 0.18 – 0.25
ASTM A182 — ترکیب شیمیایی (F304, F316, F321, F347, F51, F53, F55)
Element F304 F316 F321 F347 F51 F53 F55
Carbon (C) max 0.08 0.08 0.08 0.08 0.030 0.030 0.030
Chromium (Cr) 18.0 – 20.0 16.0 – 18.0 17.0 – 19.0 17.0 – 19.0 21.0 – 23.0 24.0 – 26.0 24.0 – 26.0
Nickel (Ni) 8.0 – 11.0 10.0 – 14.0 9.0 – 12.0 9.0 – 13.0 4.5 – 6.5 6.0 – 8.0 6.0 – 8.0
Molybdenum (Mo) — 2.00 – 3.00 — — 2.50 – 3.50 3.00 – 5.00 3.00 – 4.00
Nitrogen (N) — — — — 0.08 – 0.20 0.24 – 0.32 0.20 – 0.30
Other — — Ti ≥ 5×C Nb ≥ 10×C — — Cu 0.5-1.0, W 0.5-1.0
نکته:
  • F91 حاوی وانادیم و نیوبیم برای تشکیل رسوبات کاربونیتریدی است [citation:1].
  • F55 دارای تنگستن و مس برای بهبود مقاومت به خوردگی است [citation:4].
  • محدودیت فسفر و گوگرد در F91 سختگیرانه‌تر از F11 و F22 است [citation:12].
Properties

خواص مکانیکی ASTM A182

خواص مکانیکی ASTM A182 بسته به گرید و کلاس (Class) متفاوت است. گریدهای Cr-Mo دارای کلاس‌های مختلفی هستند که استحکام تسلیم متفاوتی ارائه می‌دهند [citation:1][citation:6].

ASTM A182 — خواص مکانیکی گریدهای پرکاربرد
Grade Yield Strength (min) Tensile Strength (min) Elongation (min) Hardness (max)
F1 205 MPa (30 ksi) 485 MPa (70 ksi) 20% —
F5 275 MPa (40 ksi) 485 MPa (70 ksi) 20% —
F9 275 MPa (40 ksi) 585 MPa (85 ksi) 20% —
F11 Cl.2 275 MPa (40 ksi) 485 MPa (70 ksi) 20% —
F22 Cl.3 310 MPa (45 ksi) 515 MPa (75 ksi) 20% —
F91 415 MPa (60 ksi) 585 MPa (85 ksi) 20% —
F304 205 MPa (30 ksi) 515 MPa (75 ksi) 30% —
F316L 170 MPa (25 ksi) 485 MPa (70 ksi) 30% 217 HBW
F51 (2205) 450 MPa (65 ksi) 620 MPa (90 ksi) 25% 310 HB
F53 (2507) 550 MPa (80 ksi) 795 MPa (115 ksi) 15% 310 HB
F55 (Zeron 100) 550 MPa (80 ksi) 800 MPa (115 ksi) 15% 310 HB
نکته:
  • F91 استحکام تسلیم ۴۱۵ MPa دارد که دو برابر F11 و F22 است [citation:1].
  • F316L حداکثر سختی ۲۱۷ HBW دارد [citation:5].
  • داپلکس‌ها استحکام تسلیم بالاتری از آستنیتی‌ها دارند [citation:4].
Pressure-Temp

فشار-دما (ASME B16.5)

ASTM A182 در گروه‌های مواد مختلف ASME B16.5 قرار می‌گیرد. هر گرید دارای جدول فشار-دمای مخصوص خود است که حداکثر فشار کاری مجاز را در دماهای مختلف نشان می‌دهد [citation:5][citation:11].

ASTM A182 — ASME B16.5 Group Designations
Grade ASME B16.5 Group Class 150 @ 100°F Class 300 @ 100°F
F11 1.9 290 psig 750 psig
F22 1.10 — —
F304 2.1 275 psig 720 psig
F316 2.3 275 psig 720 psig
F321 / F347 2.2 — —
F51 3.1 — —
Class 600 Pressure Rating — Selected A182 Grades
Temp (°F) F304 (2.1) F316 (2.3) F11 (1.9)
-20 to 100 1,440 psig 1,440 psig 1,500 psig
200 1,235 psig 1,240 psig 1,500 psig
400 1,020 psig 1,060 psig 1,440 psig
600 860 psig 960 psig 1,370 psig
800 730 psig 860 psig 1,300 psig
1,000 620 psig 690 psig 900 psig
نکته:
  • گروه مواد A182 با گروه‌های A105 متفاوت است [citation:5].
  • برای دماهای بالا، حداکثر فشار مجاز به‌شدت کاهش می‌یابد [citation:15].
Comparison

مقایسه ASTM A182 با ASTM A105

ASTM A105 و ASTM A182 دو مشخصات فورجینگ هستند که برای کاربردهای متفاوتی طراحی شده‌اند. A105 فقط فولاد کربنی است، در حالی که A182 خانواده‌ای از گریدهای آلیاژی و استنلس است [citation:6].

ASTM A182 vs. ASTM A105 — مقایسه کامل
Feature ASTM A105 ASTM A182
Material Family Carbon Steel (single grade) Low Alloy, Stainless, Duplex (many grades)
Max Service Temp ~425°C Up to ~650°C (F91)
Corrosion Resistance Low (requires coating) High (depends on grade)
ASME B16.5 Group 1.1 Multiple groups (1.9, 2.1, 2.3, 3.1, etc.)
Cost Baseline 1.8x to 3.2x (depends on grade)
Typical Application General pressure piping High-temp, corrosive service
نکات مهم:
  • A182 خانواده‌ای از گریدها است، نه یک گرید خاص [citation:6].
  • برای دمای بالای ۴۲۵°C باید از A182 استفاده شود [citation:1].
  • هزینه A182 بسته به گرید، ۱.۸ تا ۳.۲ برابر A105 است [citation:6].
Applications

کاربردهای ASTM A182

ASTM A182 در اجزای پایپینگ برای سرویس‌های دمای بالا و خورنده کاربرد دارد [citation:6].

کاربردهای اصلی

  • نیروگاه‌ها — خطوط بخار اصلی، سوپرهیتر، ری‌هیتر (F11، F22، F91) [citation:1].
  • پالایشگاه‌ها — واحدهای هیدروژن‌گیری، کراکینگ، ریفرمینگ (F11، F22) [citation:1].
  • پتروشیمی — کوره‌ها، مبدل‌های حرارتی (F304، F316) [citation:2].
  • صنایع دریایی — فلنج و اتصالات در تماس با آب دریا (F51، F53، F55) [citation:4].
  • صنایع غذایی و دارویی — خطوط بهداشتی (F304، F316) [citation:7].
نکات کلیدی:
  • F11 برای سرویس دمای متوسط در پالایشگاه‌ها [citation:1].
  • F22 برای واحدهای هیدروژن‌گیری و فشار بالاتر [citation:1].
  • F91 برای نیروگاه‌های فوق بحرانی [citation:1].
  • F51/F53/F55 برای سرویس‌های خورنده دریایی و نفت و گاز [citation:4].
سوالات متداول — astm A182
ASTM A182 برای چه کاربردهایی مناسب است؟
برای فلنج، اتصالات فورج، شیرها و قطعات فورج شده از فولاد آلیاژی و زنگ‌نزن در سرویس‌های دمای بالا و خورنده. این استاندارد شامل چهار خانواده اصلی است: کم‌آلیاژ فریتی (F11، F22، F91)، مارتنزیتی (F410، F420)، آستنیتی (F304، F316) و داپلکس (F51، F53، F55) [citation:1][citation:6][citation:7].
تفاوت A182 و A105 چیست؟
A105 فقط فولاد کربنی است (تا ۴۲۵°C). A182 خانواده‌ای از گریدهای آلیاژی و استنلس است که برای دماهای بالاتر (تا ۶۵۰°C) و محیط‌های خورنده طراحی شده است. A182 گریدهای بسیار متنوعی دارد [citation:6].
چهار خانواده اصلی A182 کدامند؟
۱. کم‌آلیاژ فریتی (Cr-Mo): F1، F5، F9، F11، F22، F91. ۲. مارتنزیتی: F410، F420، F429. ۳. آستنیتی: F304، F316، F321، F347. ۴. داپلکس: F51، F53، F55 [citation:7].
پرکاربردترین گریدهای A182 کدامند؟
برای سرویس دمای بالا: F11، F22، F91. برای سرویس خورنده: F304/304L، F316/316L. برای سرویس دریایی و نفت و گاز: F51، F53، F55 [citation:1][citation:4].
تفاوت F11 و F22 و F91 چیست؟
F11 (1.25Cr-0.5Mo) برای سرویس تا ۵۶۵°C، F22 (2.25Cr-1Mo) برای سرویس تا ۵۹۵°C و F91 (9Cr-1Mo-V) برای سرویس تا ۶۵۰°C. F91 استحکام تسلیم ۴۱۵ MPa دارد که دو برابر F11 و F22 است [citation:1].
تفاوت F51 و F53 و F55 چیست؟
F51 (2205) داپلکس استاندارد با PREN ~۳۵-۳۸، F53 (2507) سوپر داپلکس با PREN ≥۴۰ و F55 (Zeron 100) سوپر داپلکس با تنگستن و مس برای مقاومت به خوردگی بالاتر. F55 برای سرویس‌های خورنده شدیدتر استفاده می‌شود [citation:4].
آیا A182 برای سرویس ترش (Sour Service) مناسب است؟
برخی گریدهای A182 مانند F51، F53، F55 و F304L/F316L با رعایت NACE MR0175/ISO 15156 برای سرویس ترش مناسب هستند. محدودیت سختی ۳۱۰ HV10 برای داپلکس‌ها باید رعایت شود [citation:8].
فشار-دمای A182 در ASME B16.5 چگونه است؟
هر گرید A182 در گروه مواد خاص خود قرار می‌گیرد (F11 Group 1.9، F304 Group 2.1، F316 Group 2.3، F51 Group 3.1 و غیره). جداول فشار-دما در ASME B16.5 ارائه شده است [citation:5][citation:11].

تعاریف و اصطلاحات فنی

ASTM A182 فورجینگ آلیاژی و استنلس
F11 1.25Cr-0.5Mo — سرویس تا 565°C
F22 2.25Cr-1Mo — سرویس تا 595°C
F91 9Cr-1Mo-V — سرویس تا 650°C
F410 / F420 مارتنزیتی — مقاوم به سایش
F304 / F316 آستنیتی — مقاومت به خوردگی
F51 (2205) داپلکس استاندارد — PREN 35-38
F53 (2507) سوپر داپلکس — PREN ≥40
F55 (Zeron 100) سوپر داپلکس با W و Cu
ASME B16.5 استاندارد فلنج و فشار-دما
NACE MR0175 استاندارد سرویس ترش
PREN معادل مقاومت به خوردگی حفره‌ای
این مطلب توسط تیم مهندسی صنایع فولادی ایران اتصال آسیا تهیه و تدوین شده است و محتوای فنی آن بر اساس استانداردهای معتبر بین‌المللی، منابع مهندسی و داده‌های فنی قابل استناد تنظیم شده است. این صفحه با هدف ارائه یک مرجع کاربردی و قابل اتکا برای مهندسان، کارشناسان، طراحان، بازرسان و فعالان صنعت پایپینگ تهیه شده است.
نیاز به مشاوره فنی · ایران اتصال

💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟

اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.

تلفن مشاوره: 34811-021
موبایل:7923 178 0912
ساعات پاسخگویی: شنبه تا چهارشنبه

چرا ایران اتصال آسیا؟

بیش از ۳۰ سال تجربه تولید
مشاوره فنی مهندسی
استانداردهای بین‌المللی کیفیت
گستره وسیع اتصالات جوشی
ماسکوت ایران اتصال
سوال و نظرات خود را درباره این مقاله ارسال فرمایید