فلنج رزوه‌ای (Threaded Flange — TH) | مشخصات فنی، ابعاد، استانداردها و کاربردها | ایران اتصال

فلنج رزوه‌ای (Threaded — TH)

مرجع کامل تخصصی مشخصات فنی، ابعاد، استانداردها، مزایا، معایب و کاربردهای فلنج بدون جوش

فلنج رزوه‌ای (Threaded Flange — TH)

تصویر ۱: نمای سه‌بعدی فلنج رزوه‌ای (Threaded — TH) — فلنج بدون جوش با اتصال رزوه‌ای

۱. مقدمه

فلنج رزوه‌ای (Threaded Flange — TH) یک نوع فلنج بدون جوش است که با استفاده از رزوه‌های داخلی به رزوه‌های خارجی لوله متصل می‌شود. این ویژگی منحصربه‌فرد، آن را به گزینه‌ای ایده‌آل برای مکان‌های با خطر انفجار (که جوش‌کاری مجاز نیست)، سیستم‌های با فشار پایین تا متوسط و کاربردهای تعمیر و نگهداری تبدیل کرده است.

برخلاف فلنج‌های جوشی (WN، SO، SW) که به جوش‌کاری دائمی نیاز دارند، فلنج رزوه‌ای با یک اتصال مکانیکی ساده و سریع نصب می‌شود. این ویژگی، آن را برای خطوط موقت، تعمیرات اضطراری و سیستم‌های ابزار دقیق بسیار محبوب ساخته است. با این حال، به‌دلیل کاهش سطح مقطع لوله در اثر رزوه‌زنی و خطر نشتی از رزوه‌ها، کاربرد آن در فشارهای بالا و سرویس‌های بحرانی محدود است.

نکته کلیدی: فلنج رزوه‌ای (TH) انتخاب اول برای مکان‌های با خطر انفجار و سیستم‌های با فشار پایین تا متوسط (معمولاً تا Class 600) است که در آنها جوش‌کاری ممنوع یا نیاز به جداسازی سریع وجود دارد. برای فشارهای بالاتر، فلنج‌های جوشی (WN یا SO) انتخاب مطمئن‌تری هستند.

برای آشنایی با سایر انواع فلنج، مقاله انواع اتصالات فلنجی را مطالعه کنید.

۲. مشخصات فنی

فلنج رزوه‌ای دارای مشخصات فنی زیر است که آن را از سایر انواع متمایز می‌کند.

🔹 نوع اتصال
رزوه (Thread) — معمولاً NPT (National Pipe Taper)
🔸 استاندارد رزوه
ASME B1.20.1 (NPT)
🔹 نیاز به جوش
خیر (اتصال مکانیکی)
🔸 استاندارد فلنج
ASME B16.5 (تا NPS 4 معمولاً) — ASME B16.11
🔹 کلاس‌های فشاری
Class 150 تا 2500 (معمولاً تا Class 600)
🔸 محدوده سایز
معمولاً تا NPS 4

۲.۱. اجزای اصلی فلنج رزوه‌ای

  • بدنه (Flange Body): بخش حلقه‌ای شکل با سوراخ‌های پیچ
  • رزوه‌های داخلی (Internal Threads): برای اتصال به لوله
  • سطح روکش (Flange Face): سطح تماس با گسکت (RF, FF, ...)
  • سوراخ‌های پیچ (Bolt Holes): سوراخ‌هایی برای عبور پیچ‌ها
  • دایره‌ی پیچ‌ها (Bolt Circle): قطر مرکزی سوراخ‌های پیچ
⚠️ نکته مهندسی: رزوه‌های NPT به‌صورت مخروطی (Tapered) هستند و با سفت‌شدن، یک آب‌بندی فلز به فلز ایجاد می‌کنند. با این حال، برای اطمینان بیشتر، معمولاً از درزگیرهای رزوه (Thread Sealants) مانند نوار تفلون یا چسب‌های مخصوص استفاده می‌شود.

۳. ابعاد و استانداردها (ASME B16.5)

ابعاد فلنج رزوه‌ای بر اساس استاندارد ASME B16.5 (برای سایزهای تا NPS 24) تعیین می‌شوند. در این بخش، ابعاد بر اساس داده‌های استاندارد برای تمامی کلاس‌های فشاری (۱۵۰ تا ۲۵۰۰) ارائه می‌شوند. تمام ابعاد بر حسب میلی‌متر هستند.

۳.۱. پارامترهای کلیدی ابعادی

🔹 قطر خارجی (D)
حداکثر قطر فلنج
🔸 ضخامت (B)
ضخامت بدنه اصلی
🔹 قطر رزوه (A)
قطر داخلی رزوه‌ها
🔸 قطر برجستگی (G)
قطر سطح روکش (برای RF)
🔹 دایره‌ی پیچ‌ها (K)
قطر مرکزی سوراخ‌های پیچ
🔸 ارتفاع (H)
ارتفاع کلی فلنج

۴. جداول ابعادی کامل — تمام کلاس‌های فشاری

در این بخش، جداول ابعادی کامل فلنج رزوه‌ای (TH) با سطح روکش RF (Raised Face) برای تمامی کلاس‌های فشاری ۱۵۰ تا ۲۵۰۰ بر اساس استاندارد ASME B16.5 ارائه می‌شوند. تمام ابعاد بر حسب میلی‌متر هستند.

📌 راهنمای ستون‌ها:
  • DIA A: قطر رزوه (قطر داخلی رزوه‌ها)
  • DIA D: قطر خارجی فلنج (Outside Diameter)
  • THK B: ضخامت فلنج (Thickness)
  • DIA G: قطر سطح برجسته (Raised Face Diameter)
  • DIA K: قطر دایره‌ی پیچ‌ها (Bolt Circle)
  • H: ارتفاع کلی فلنج (Hub Height)
  • NO. L: تعداد سوراخ‌های پیچ
  • DIA L: قطر سوراخ پیچ (Bolt Hole Diameter)

۴.۱. کلاس ۱۵۰ (Class 150)

NPSDIA ADIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½22.39011.235.160.315.6415.9
¾27.710012.742.969.917.5415.9
134.511014.250.879.419.1415.9
1¼43.212015.963.588.920.7415.9
1½49.513017.573.098.422.4415.9
261.915019.191.9120.725.4419.1
2½74.618022.4104.8139.728.4419.1
389.119023.9127.0152.430.2419.1
3½101.621523.9139.7177.830.2819.1
4114.323023.9157.2190.530.2819.1
5141.225523.9185.7215.933.4822.2
6168.428025.4215.9241.333.4822.2
8219.134528.6269.9298.538.1822.2
10273.140530.2323.9362.039.61225.4
12323.948531.8381.0431.841.41225.4
14355.653535.1412.8476.345.21228.4
16406.459536.6469.9539.847.81628.4
18457.263539.7533.4577.952.21631.8
20508.070042.9584.2635.055.62031.8
24609.681547.8692.2749.361.92034.9

۴.۲. کلاس ۳۰۰ (Class 300)

NPSDIA ADIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½22.39514.335.166.722.4415.9
¾27.711515.942.982.625.4419.1
134.512517.550.888.927.0419.1
1¼43.213519.163.598.428.6419.1
1½49.515520.773.0114.330.2422.2
261.916522.491.9127.033.4819.1
2½74.619025.4104.8149.236.6822.2
389.121028.6127.0168.339.6822.2
3½101.623030.2139.7184.241.4822.2
4114.325531.8157.2200.044.4822.2
5141.228034.9185.7235.047.6822.2
6168.432036.6215.9269.950.81222.2
8219.138041.4269.9330.257.21225.4
10273.144547.8323.9387.463.61628.4
12323.952050.8381.0450.868.21631.8
14355.658554.0412.8514.473.02034.9
16406.465057.2469.9571.579.42034.9
18457.271060.4533.4628.684.22438.1
20508.077563.6584.2685.888.82438.1
24609.691570.0692.2812.898.62441.4

۴.۳. کلاس ۶۰۰ (Class 600)

NPSDIA ADIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½22.39520.735.166.727.0415.9
¾27.711522.442.982.628.6419.1
134.512525.450.888.930.2419.1
1¼43.213528.663.598.431.8419.1
1½49.515530.273.0114.333.4422.2
261.916531.891.9127.036.6819.1
2½74.619034.9104.8149.239.6822.2
389.121038.1127.0168.342.8822.2
3½101.623041.4139.7184.244.4822.2
4114.327544.4157.2215.949.2825.4
5141.233050.8185.7266.755.6828.4
6168.435552.4215.9292.160.41228.4
8219.142057.2269.9349.266.61231.8
10273.151063.6323.9431.876.21634.9
12323.956066.6381.0488.982.62034.9
14355.660569.8412.8527.087.42038.1
16406.468576.2469.9603.295.22041.4
18457.274579.4533.4654.0100.02441.4
20508.081582.6584.2723.9104.82444.4
24609.694088.8692.2838.2115.82450.8

۴.۴. کلاس ۹۰۰ (Class 900)

NPSDIA ADIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½22.312028.735.182.638.4422.2
¾27.713031.842.988.941.4422.2
134.515034.950.8101.644.4425.4
1¼43.216038.163.5111.147.6425.4
1½49.518041.473.0127.050.8428.4
261.921544.491.9165.155.6825.4
2½74.624550.8104.8190.561.8828.4
389.129057.2127.0234.969.8831.8
4114.334063.6157.2273.077.8834.9
5141.238069.8185.7317.584.0838.1
6168.443073.0215.9349.290.41238.1
8219.151082.6269.9419.1101.61241.4
10273.162092.2323.9508.0114.41647.6
12323.967598.6381.0558.8123.82050.8
14355.6750104.8412.8615.9133.42053.8
16406.4830111.2469.9685.8141.42057.2
18457.2915117.6533.4742.9149.22460.4
20508.0985123.8584.2812.8158.82463.6
24609.61170136.6692.2958.8177.82473.0
⚠️ نکته مهم: جداول فوق بر اساس استاندارد ASME B16.5 تهیه شده‌اند و برای فلنج رزوه‌ای (TH) با سطح روکش RF معتبر هستند. برای سطوح روکش دیگر (FF، ...) و کلاس‌های دیگر، ابعاد متفاوت هستند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد استانداردهای ابعادی، مقاله ابعاد و استانداردهای فلنج را مطالعه کنید.

۵. مشخصات پیچ و مهره (Stud Bolts)

اطلاعات پیچ‌های مورد نیاز برای فلنج‌های رزوه‌ای تمام کلاس‌ها در جدول زیر ارائه شده است.

NPS Class 150 Class 300 Class 600 Class 900 Class 1500 Class 2500
قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm)
½½55½65½75¾110¾110¾120
¾½60½70½80¾120¾120¾130
1½65½75½85¾130¾130¾140
1¼½70½80½90¾140¾1401150
1½½75½85½95¾15011601170
25/8855/8955/8105117011801¼200
2½5/8905/81005/8110118011901¼210
35/8955/81055/81151⅛2001⅛2101⅜230
3½5/81005/81105/81201⅛2101⅛2201½250
45/81055/81155/81251¼2301¼2401½270
53/41153/41253/41401¼2501¼2601¾290
63/41203/41303/41501⅜2701⅜2801¾310
83/41303/41403/41601½3001½3202350
107/81457/81557/81751¾3401¾3602¼400
127/81557/81657/81851¾3601¾3802½430
14117011801200239024102¾460
16118011901210241024303490
181⅛1951⅛2051⅛2302¼4502¼4803¼540
201⅛2051⅛2151⅛2402¼4802½5103½580
241¼2301¼2401¼2702½5402¾5804660
📌 نکات کلیدی:
  • طول پیچ‌ها (Stud Bolts) بر اساس یک گسکت اسپیرال (Spiral Wound Gasket) با ضخامت ۴.۵ میلی‌متر (که در حین سفت‌کردن به ۳ میلی‌متر فشرده می‌شود) محاسبه شده است.
  • طول پیچ، شامل ارتفاع پخ (Chamfer) در دو انتها نمی‌شود.
  • تعداد پیچ‌ها، قطر و طول، بر اساس استاندارد ASME B16.5 تعیین شده است.

برای اطلاعات بیشتر در مورد پیچ و مهره، مقاله سیستم اتصال پیچی فلنج را مطالعه کنید.

۶. وزن فلنج رزوه‌ای

وزن فلنج رزوه‌ای به سایز (NPS)، کلاس فشار و متریال بستگی دارد. در این بخش، وزن تقریبی برای فلنج‌های فولاد کربنی (A105) با سطح روکش RF ارائه می‌شود.

NPS Class 150 (kg) Class 300 (kg) Class 600 (kg) Class 900 (kg) Class 1500 (kg) Class 2500 (kg)
½0.61.01.42.02.43.0
11.01.62.23.54.55.5
22.43.85.28.512.016.0
45.89.013.522.035.050.0
610.516.525.042.065.095.0
818.529.045.075.0120.0180.0
1030.045.070.0120.0200.0300.0
1245.068.0105.0180.0290.0450.0
18115.0185.0290.0500.0820.01350.0
24220.0370.0580.01100.01750.02800.0
⚠️ نکته مهم: اعداد فوق تقریبی هستند و صرفاً برای تخمین وزن ارائه شده‌اند.

۷. تلرانس‌های ابعادی

استاندارد ASME B16.5 تلرانس‌های مشخصی را برای ابعاد فلنج‌های رزوه‌ای تعیین کرده است. رعایت این تلرانس‌ها برای اطمینان از تطابق و عملکرد صحیح اتصال، ضروری است.

پارامتر محدوده سایز (NPS) تلرانس (mm)
قطر خارجی (D)≤ 24+1.6 / -0
قطر خارجی (D)> 24± 3.2
قطر داخلی (A)همهبر اساس رزوه‌های NPT
ضخامت (B)≤ 18+3.2 / -0
ضخامت (B)≥ 20+4.8 / -0
دایره‌ی پیچ‌ها (K)همه± 1.6
فاصله سوراخ‌های پیچهمه± 0.8
قطر سطح برجسته (G)همه± 0.8
ارتفاع (H)≤ 18+3.2 / -0.8
ارتفاع (H)≥ 20+4.8 / -1.6
📌 نکته مهندسی: تلرانس‌ها برای اطمینان از جفت‌شدن صحیح فلنج‌ها و عملکرد مناسب گسکت بسیار حیاتی هستند.

۸. متریال‌های رایج

فلنج رزوه‌ای از مواد مختلفی بر اساس استانداردهای ASTM تولید می‌شود. انتخاب متریال به شرایط عملیاتی (فشار، دما، خورندگی) بستگی دارد.

استاندارد ASTM نوع متریال دمای کاری کاربرد معمول
A105فولاد کربنی (Carbon Steel)تا ۴۲۵ درجه سانتی‌گرادکاربردهای عمومی، آب، بخار، گاز
A350 LF2فولاد کربنی دمای پایین (LTCS)تا ۴۶- درجه سانتی‌گراددمای پایین، LNG
A182 F304/F316فولاد زنگ‌نزن (Stainless)تا ۸۰۰+ درجه سانتی‌گرادصنایع شیمیایی، غذایی، دارویی
A182 F51/F53دوبلکس و سوپر دوبلکسمتغیرمحیط‌های کلریدی، نفت و گاز ترش
📌 نکته مهندسی: برای محیط‌های خورنده، فولادهای زنگ‌نزن (F304/F316) یا دوبلکس (F51/F53) انتخاب مناسبی هستند.

۹. مزایا و معایب

✅ مزایای فلنج رزوه‌ای

  • بدون نیاز به جوش‌کاری (مناسب برای مکان‌های خطرناک)
  • نصب سریع و آسان
  • هزینه پایین
  • قابلیت جداسازی و تعویض آسان
  • نیاز به نیروی کار ماهر جوش‌کار ندارد

❌ معایب فلنج رزوه‌ای

  • محدودیت فشار و دما (معمولاً تا Class 600)
  • خطر نشتی از رزوه‌ها (نیاز به درزگیر مناسب)
  • کاهش سطح مقطع لوله در اثر رزوه‌زنی
  • مقاومت کم در برابر ارتعاش (خطر شل شدن)
  • مناسب برای سایزهای کوچک (معمولاً تا NPS 4)
  • خطر خوردگی رزوه‌ها

۱۰. کاربردهای اصلی

فلنج رزوه‌ای به‌دلیل عدم نیاز به جوش و نصب سریع، در گستره‌ی وسیعی از صنایع و کاربردها استفاده می‌شود.

🔹 صنایع اصلی
نفت و گاز (خطوط فشار پایین)، پالایشگاه‌ها (سیستم‌های ابزار دقیق)، پتروشیمی، صنایع آتش‌نشانی، مکان‌های با خطر انفجار
🔸 تجهیزات
خطوط گاز، سیستم‌های آتش‌نشانی، خطوط ابزار دقیق، سیستم‌های هوای فشرده (فشار پایین)
🔹 نوع سیالات
گاز، آب با فشار پایین، هوای فشرده، سیالات غیرخورنده
📌 نکته کلیدی: فلنج رزوه‌ای گزینه‌ای عالی برای کاربردهایی است که جوش‌کاری ممنوع است یا نیاز به جداسازی سریع و مکرر وجود دارد.

۱۱. نکات نصب فلنج رزوه‌ای

نصب صحیح فلنج رزوه‌ای برای عملکرد مطلوب و جلوگیری از نشتی ضروری است. نکات کلیدی عبارتند از:

🔹 مراحل نصب

  • استفاده از رزوه‌های NPT: اطمینان از تطابق رزوه‌های لوله و فلنج
  • استفاده از درزگیر مناسب: مانند نوار تفلون یا چسب‌های مخصوص رزوه
  • سفت‌کردن با گشتاور مناسب: رعایت گشتاور توصیه‌شده برای جلوگیری از آسیب به رزوه‌ها
  • کنترل گشتاور پیچ‌ها: پیچ‌های فلنج را با گشتاور مشخص و الگوی ضربدری سفت کنید

🔸 اشتباهات رایج

  • استفاده از رزوه‌های نامناسب (غیر NPT)
  • عدم استفاده از درزگیر یا استفاده از درزگیر نامناسب
  • سفت‌کردن بیش از حد (آسیب به رزوه‌ها)
  • استفاده از پیچ‌های با گرید پایین‌تر
⚠️ نکته مهندسی: در کاربردهای با ارتعاش یا فشار بالا، از درزگیرهای مناسب رزوه (Thread Sealants) و در صورت امکان، از جوش‌کاری نقطه‌ای (Tack Weld) برای جلوگیری از شل‌شدن استفاده کنید.

برای اطلاعات بیشتر در مورد نصب و نگهداری، مقاله نصب و مونتاژ فلنج را مطالعه کنید.

۱۲. مقایسه فلنج رزوه‌ای با سایر انواع

برای درک بهتر جایگاه فلنج رزوه‌ای، مقایسه‌ی آن با سایر انواع فلنج مفید است.

ویژگی TH WN SO SW BL
استحکاممتوسطعالیمتوسطعالیعالی
مقاومت خستگیضعیفعالیخوبخوبعالی
هزینهپایینبالاپایینمتوسطمتوسط
نصبسادهجوش دقیقسادهمتوسطساده
فشار بالامحدودعالیمتوسطعالیعالی
دمای بالامحدودعالیمتوسطخوبخوب
بدون جوشبلهخیرخیرخیرخیر
📌 خلاصه: فلنج رزوه‌ای (TH) تنها گزینه‌ی بدون جوش در میان انواع فلنج‌های استاندارد است و برای کاربردهای با فشار پایین تا متوسط و مکان‌های با خطر انفجار ایده‌آل است.

برای مقایسه کامل، مقاله مقایسه جامع فلنج‌ها را مطالعه کنید.

۱۳. سوالات متداول

فلنج رزوه‌ای (TH): با رزوه‌های داخلی متصل می‌شود و بدون جوش است. محدودیت فشار دارد (معمولاً تا Class 600). فلنج سوکت ولد (SW): با جوش گوشه‌ای به لوله متصل می‌شود و برای فشارهای بالا (تا Class 2500) و سایزهای کوچک (تا NPS 2) مناسب است.

به‌دلیل کاهش سطح مقطع لوله در اثر رزوه‌زنی و خطر نشتی از رزوه‌ها. رزوه‌ها نقاط ضعف بالقوه‌ای هستند که می‌توانند در فشارهای بالا دچار نشتی یا شکست شوند. برای فشارهای بالا، فلنج‌های جوشی (WN یا SO) توصیه می‌شوند.

معمولاً رزوه‌های NPT (National Pipe Taper) بر اساس استاندارد ASME B1.20.1 استفاده می‌شوند. این رزوه‌ها به‌صورت مخروطی هستند و با سفت‌شدن، آب‌بندی فلز به فلز ایجاد می‌کنند.

خیر، فلنج رزوه‌ای بدون جوش است و با اتصال مکانیکی (رزوه) به لوله متصل می‌شود. این ویژگی، آن را برای مکان‌های با خطر انفجار (که جوش‌کاری ممنوع است) ایده‌آل می‌کند.

نوار تفلون (PTFE Tape) و چسب‌های مخصوص رزوه (Thread Sealants) مانند چسب‌های مبتنی بر PTFE یا لاستیک، رایج‌ترین درزگیرها هستند. انتخاب درزگیر باید بر اساس دما، فشار و نوع سیال انجام شود.

فلنج رزوه‌ای در کلاس‌های ۱۵۰ تا ۲۵۰۰ تولید می‌شود، اما در عمل معمولاً تا Class 600 استفاده می‌شود. برای فشارهای بالاتر، فلنج‌های جوشی (WN یا SO) توصیه می‌شوند.

بله، فلنج رزوه‌ای به‌طور گسترده در خطوط گاز با فشار پایین تا متوسط استفاده می‌شود. با این حال، برای گازهای با فشار بالا یا خطرناک، استفاده از فلنج‌های جوشی (با آب‌بندی مطمئن‌تر) توصیه می‌شود.

استاندارد اصلی ASME B16.5 (برای سایزهای تا NPS 24) است. همچنین استاندارد ASME B16.11 برای اتصالات رزوه‌ای و سوکتی، اطلاعات تکمیلی ارائه می‌دهد. استاندارد رزوه‌ها، ASME B1.20.1 است.

مراجع

نیاز به مشاوره یا تأمین فلنج رزوه‌ای دارید؟

تیم مهندسی ایران اتصال با بیش از ۳۰ سال تجربه، آماده ارائه مشاوره و تأمین فلنج‌های رزوه‌ای (TH) با بالاترین کیفیت برای پروژه‌های شماست.

این مقاله توسط تیم مهندسی ارشد ایران اتصال با تکیه بر آخرین ویرایش استانداردهای ASME و تجربیات میدانی تهیه و بازبینی شده است.
نیاز به مشاوره فنی · ایران اتصال

💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟

اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.

تلفن مشاوره: 34811-021
موبایل:7923 178 0912
ساعات پاسخگویی: شنبه تا چهارشنبه

چرا ایران اتصال آسیا؟

بیش از ۳۰ سال تجربه تولید
مشاوره فنی مهندسی
استانداردهای بین‌المللی کیفیت
گستره وسیع اتصالات جوشی
ماسکوت ایران اتصال
سوال و نظرات خود را درباره این مقاله ارسال فرمایید