فلنج اسلیپ‌آن (Slip-On Flange — SO) | مشخصات فنی، ابعاد، استانداردها و کاربردها | ایران اتصال

فلنج اسلیپ‌آن (Slip-On — SO)

مرجع کامل تخصصی مشخصات فنی، ابعاد، استانداردها، مزایا، معایب و کاربردهای اقتصادی‌ترین و پرکاربردترین فلنج صنعتی

فلنج اسلیپ‌آن (Slip-On Flange — SO)

تصویر ۱: نمای سه‌بعدی فلنج اسلیپ‌آن (Slip-On — SO) — اقتصادی‌ترین و پرکاربردترین فلنج صنعتی

۱. مقدمه

فلنج اسلیپ‌آن (Slip-On Flange — SO) یکی از **پرکاربردترین و اقتصادی‌ترین** انواع فلنج در صنایع پایپینگ است. این فلنج به‌دلیل **هزینه پایین‌تر، نصب آسان‌تر و در دسترس بودن**، به‌عنوان **گزینه‌ی پیش‌فرض** برای بسیاری از پروژه‌های با فشار و دمای متوسط شناخته می‌شود.

همان‌طور که از نام آن پیداست، این فلنج **روی لوله می‌لغزد** و سپس با **دو جوش گوشه‌ای (Fillet Weld)** — یکی در داخل و یکی در خارج — به لوله متصل می‌شود. این روش اتصال، نصب را **سریع‌تر و ساده‌تر** از فلنج گلودار (WN) می‌کند و نیاز به **دقت کمتر** در هم‌ترازی دارد. با این حال، به‌دلیل نبود گردنه مخروطی، **مقاومت کمتری** در برابر فشارهای بالا و خستگی دارد.

نکته کلیدی: فلنج اسلیپ‌آن (SO) **انتخاب اول برای پروژه‌های با فشار متوسط (تا Class 600)، دماهای معمولی و کاربردهای عمومی** است که **هزینه و سرعت نصب** در اولویت هستند. اما برای سرویس‌های بحرانی و فشار بالا، **فلنج گلودار (WN)** انتخاب مطمئن‌تری است.

برای آشنایی با سایر انواع فلنج، مقاله انواع اتصالات فلنجی را مطالعه کنید.

۲. مشخصات فنی

فلنج اسلیپ‌آن دارای مشخصات فنی زیر است که آن را از سایر انواع متمایز می‌کند.

🔹 نوع اتصال
جوش گوشه‌ای (Fillet Weld) — داخلی و خارجی
🔸 هندسه
بدون گردنه، سطح داخلی با لوله فاصله دارد
🔹 استاندارد
ASME B16.5 (تا NPS 24) — ASME B16.47 (NPS 26 تا 60)
🔸 کلاس‌های فشاری
Class 150 تا 2500 (معمولاً تا Class 600)
🔹 سطح روکش
RF, RTJ, FF, T/G, M/F (قابل انتخاب)
🔸 فاصله انبساطی
۱/۱۶ اینچ (۱.۶ میلی‌متر) بین انتهای لوله و شانه داخلی

۲.۱. اجزای اصلی فلنج اسلیپ‌آن

  • بدنه (Flange Body): بخش حلقه‌ای شکل با سوراخ‌های پیچ
  • سطح داخلی (Counterbore): فضایی برای قرارگیری لوله
  • سطح روکش (Flange Face): سطح تماس با گسکت (RF, RTJ, FF, ...)
  • سوراخ مرکزی (Bore): قطر داخلی که با قطر خارجی لوله هماهنگ است
  • سوراخ‌های پیچ (Bolt Holes): سوراخ‌هایی برای عبور پیچ‌ها
  • دایره‌ی پیچ‌ها (Bolt Circle): قطر مرکزی سوراخ‌های پیچ
⚠️ نکته مهندسی: **فاصله انبساطی (Expansion Gap)** در SO بسیار مهم است. این فاصله (معمولاً ۱/۱۶ اینچ) بین انتهای لوله و شانه داخلی فلنج باید رعایت شود تا از **ترک‌خوردگی ناشی از انبساط حرارتی** جلوگیری شود.

۳. ابعاد و استانداردها (ASME B16.5)

ابعاد فلنج اسلیپ‌آن بر اساس استاندارد ASME B16.5 (برای سایزهای تا NPS 24) و ASME B16.47 (برای سایزهای بزرگتر NPS 26 تا 60) تعیین می‌شوند. در این بخش، ابعاد بر اساس داده‌های استاندارد برای تمامی کلاس‌های فشاری (۱۵۰ تا ۲۵۰۰) ارائه می‌شوند. تمام ابعاد بر حسب میلی‌متر هستند.

۳.۱. پارامترهای کلیدی ابعادی

🔹 قطر خارجی (D)
حداکثر قطر فلنج
🔸 ضخامت (B)
ضخامت بدنه اصلی
🔹 قطر داخلی (ID)
هم‌راستا با قطر خارجی لوله
🔸 قطر برجستگی (G)
قطر سطح روکش (برای RF)
🔹 دایره‌ی پیچ‌ها (K)
قطر مرکزی سوراخ‌های پیچ
🔸 ارتفاع (H)
ارتفاع کلی فلنج

۴. جداول ابعادی کامل — تمام کلاس‌های فشاری

در این بخش، جداول ابعادی کامل فلنج اسلیپ‌آن (SO) با سطح روکش RF (Raised Face) برای تمامی کلاس‌های فشاری ۱۵۰ تا ۲۵۰۰ بر اساس استاندارد ASME B16.5 ارائه می‌شوند. تمام ابعاد بر حسب میلی‌متر هستند.

📌 راهنمای ستون‌ها:
  • DIA A: قطر داخلی فلنج (هم‌راستا با قطر خارجی لوله)
  • DIA D: قطر خارجی فلنج (Outside Diameter)
  • THK B: ضخامت فلنج (Thickness)
  • DIA G: قطر سطح برجسته (Raised Face Diameter)
  • DIA K: قطر دایره‌ی پیچ‌ها (Bolt Circle)
  • H: ارتفاع کلی فلنج (Hub Height)
  • NO. L: تعداد سوراخ‌های پیچ
  • DIA L: قطر سوراخ پیچ (Bolt Hole Diameter)

۴.۱. کلاس ۱۵۰ (Class 150)

NPSDIA ADIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½22.39011.235.160.315.6415.9
¾27.710012.742.969.917.5415.9
134.511014.250.879.419.1415.9
1¼43.212015.963.588.920.7415.9
1½49.513017.573.098.422.4415.9
261.915019.191.9120.725.4419.1
2½74.618022.4104.8139.728.4419.1
389.119023.9127.0152.430.2419.1
3½101.621523.9139.7177.830.2819.1
4114.323023.9157.2190.530.2819.1
5141.225523.9185.7215.933.4822.2
6168.428025.4215.9241.333.4822.2
8219.134528.6269.9298.538.1822.2
10273.140530.2323.9362.039.61225.4
12323.948531.8381.0431.841.41225.4
14355.653535.1412.8476.345.21228.4
16406.459536.6469.9539.847.81628.4
18457.263539.7533.4577.952.21631.8
20508.070042.9584.2635.055.62031.8
24609.681547.8692.2749.361.92034.9

۴.۲. کلاس ۳۰۰ (Class 300)

NPSDIA ADIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½22.39514.335.166.722.4415.9
¾27.711515.942.982.625.4419.1
134.512517.550.888.927.0419.1
1¼43.213519.163.598.428.6419.1
1½49.515520.773.0114.330.2422.2
261.916522.491.9127.033.4819.1
2½74.619025.4104.8149.236.6822.2
389.121028.6127.0168.339.6822.2
3½101.623030.2139.7184.241.4822.2
4114.325531.8157.2200.044.4822.2
5141.228034.9185.7235.047.6822.2
6168.432036.6215.9269.950.81222.2
8219.138041.4269.9330.257.21225.4
10273.144547.8323.9387.463.61628.4
12323.952050.8381.0450.868.21631.8
14355.658554.0412.8514.473.02034.9
16406.465057.2469.9571.579.42034.9
18457.271060.4533.4628.684.22438.1
20508.077563.6584.2685.888.82438.1
24609.691570.0692.2812.898.62441.4

۴.۳. کلاس ۶۰۰ (Class 600)

NPSDIA ADIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½22.39520.735.166.727.0415.9
¾27.711522.442.982.628.6419.1
134.512525.450.888.930.2419.1
1¼43.213528.663.598.431.8419.1
1½49.515530.273.0114.333.4422.2
261.916531.891.9127.036.6819.1
2½74.619034.9104.8149.239.6822.2
389.121038.1127.0168.342.8822.2
3½101.623041.4139.7184.244.4822.2
4114.327544.4157.2215.949.2825.4
5141.233050.8185.7266.755.6828.4
6168.435552.4215.9292.160.41228.4
8219.142057.2269.9349.266.61231.8
10273.151063.6323.9431.876.21634.9
12323.956066.6381.0488.982.62034.9
14355.660569.8412.8527.087.42038.1
16406.468576.2469.9603.295.22041.4
18457.274579.4533.4654.0100.02441.4
20508.081582.6584.2723.9104.82444.4
24609.694088.8692.2838.2115.82450.8

۴.۴. کلاس ۹۰۰ (Class 900)

NPSDIA ADIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½22.312028.735.182.638.4422.2
¾27.713031.842.988.941.4422.2
134.515034.950.8101.644.4425.4
1¼43.216038.163.5111.147.6425.4
1½49.518041.473.0127.050.8428.4
261.921544.491.9165.155.6825.4
2½74.624550.8104.8190.561.8828.4
389.129057.2127.0234.969.8831.8
4114.334063.6157.2273.077.8834.9
5141.238069.8185.7317.584.0838.1
6168.443073.0215.9349.290.41238.1
8219.151082.6269.9419.1101.61241.4
10273.162092.2323.9508.0114.41647.6
12323.967598.6381.0558.8123.82050.8
14355.6750104.8412.8615.9133.42053.8
16406.4830111.2469.9685.8141.42057.2
18457.2915117.6533.4742.9149.22460.4
20508.0985123.8584.2812.8158.82463.6
24609.61170136.6692.2958.8177.82473.0
⚠️ نکته مهم: جداول فوق بر اساس استاندارد ASME B16.5 تهیه شده‌اند و برای فلنج اسلیپ‌آن (SO) با سطح روکش RF معتبر هستند. برای سطوح روکش دیگر (RTJ، FF، ...) و کلاس‌های دیگر، ابعاد متفاوت هستند. برای اطلاعات دقیق‌تر، به جداول استاندارد اصلی مراجعه کنید.

برای اطلاعات بیشتر در مورد استانداردهای ابعادی، مقاله ابعاد و استانداردهای فلنج را مطالعه کنید.

۵. مشخصات پیچ و مهره (Stud Bolts)

اطلاعات پیچ‌های مورد نیاز برای فلنج‌های اسلیپ‌آن تمام کلاس‌ها در جدول زیر ارائه شده است.

NPS Class 150 Class 300 Class 600 Class 900
قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm)
½½55½65½75¾110
¾½60½70½80¾120
1½65½75½85¾130
1¼½70½80½90¾140
1½½75½85½95¾150
25/8855/8955/81051170
2½5/8905/81005/81101180
35/8955/81055/81151⅛200
3½5/81005/81105/81201⅛210
45/81055/81155/81251¼230
53/41153/41253/41401¼250
63/41203/41303/41501⅜270
83/41303/41403/41601½300
107/81457/81557/81751¾340
127/81557/81657/81851¾360
141170118012002390
161180119012102410
181⅛1951⅛2051⅛2302¼450
201⅛2051⅛2151⅛2402¼480
241¼2301¼2401¼2702½540
📌 نکات کلیدی:
  • طول پیچ‌ها (Stud Bolts) بر اساس یک گسکت اسپیرال (Spiral Wound Gasket) با ضخامت ۴.۵ میلی‌متر (که در حین سفت‌کردن به ۳ میلی‌متر فشرده می‌شود) محاسبه شده است.
  • طول پیچ، شامل ارتفاع پخ (Chamfer) در دو انتها نمی‌شود.
  • تعداد پیچ‌ها، قطر و طول، بر اساس استاندارد ASME B16.5 تعیین شده است.

برای اطلاعات بیشتر در مورد پیچ و مهره، مقاله سیستم اتصال پیچی فلنج را مطالعه کنید.

۶. وزن فلنج اسلیپ‌آن

وزن فلنج اسلیپ‌آن به سایز (NPS)، کلاس فشار و متریال بستگی دارد. در این بخش، وزن تقریبی برای فلنج‌های فولاد کربنی (A105) با سطح روکش RF ارائه می‌شود.

NPS Class 150 (kg) Class 300 (kg) Class 600 (kg) Class 900 (kg)
½0.61.01.42.0
11.01.62.23.5
22.43.85.28.5
45.89.013.522.0
610.516.525.042.0
818.529.045.075.0
1030.045.070.0120.0
1245.068.0105.0180.0
18115.0185.0290.0500.0
24220.0370.0580.01100.0
⚠️ نکته مهم: اعداد فوق تقریبی هستند و صرفاً برای تخمین وزن ارائه شده‌اند. وزن دقیق به متریال، تلرانس‌های ساخت و نوع سطح روکش بستگی دارد.

۷. تلرانس‌های ابعادی

استاندارد ASME B16.5 تلرانس‌های مشخصی را برای ابعاد فلنج‌های اسلیپ‌آن تعیین کرده است. رعایت این تلرانس‌ها برای اطمینان از تطابق و عملکرد صحیح اتصال، ضروری است.

پارامتر محدوده سایز (NPS) تلرانس (mm)
قطر خارجی (D)≤ 24+1.6 / -0
قطر خارجی (D)> 24± 3.2
قطر داخلی (A)≤ 10± 0.8
قطر داخلی (A)≥ 12+1.6 / -0
ضخامت (B)≤ 18+3.2 / -0
ضخامت (B)≥ 20+4.8 / -0
دایره‌ی پیچ‌ها (K)همه± 1.6
فاصله سوراخ‌های پیچهمه± 0.8
قطر سطح برجسته (G)همه± 0.8
ارتفاع (H)≤ 18+3.2 / -0.8
ارتفاع (H)≥ 20+4.8 / -1.6
📌 نکته مهندسی: تلرانس‌ها برای اطمینان از جفت‌شدن صحیح فلنج‌ها و عملکرد مناسب گسکت بسیار حیاتی هستند.

۸. متریال‌های رایج

فلنج اسلیپ‌آن از مواد مختلفی بر اساس استانداردهای ASTM تولید می‌شود. انتخاب متریال به شرایط عملیاتی (فشار، دما، خورندگی) بستگی دارد.

استاندارد ASTM نوع متریال دمای کاری کاربرد معمول
A105فولاد کربنی (Carbon Steel)تا ۴۲۵ درجه سانتی‌گرادکاربردهای عمومی، آب، بخار، گاز
A350 LF2فولاد کربنی دمای پایین (LTCS)تا ۴۶- درجه سانتی‌گراددمای پایین، LNG
A182 F304/F316فولاد زنگ‌نزن (Stainless)تا ۸۰۰+ درجه سانتی‌گرادصنایع شیمیایی، غذایی، دارویی
A182 F51/F53دوبلکس و سوپر دوبلکسمتغیرمحیط‌های کلریدی، نفت و گاز ترش
📌 نکته مهندسی: برای محیط‌های خورنده، فولادهای زنگ‌نزن (F304/F316) یا دوبلکس (F51/F53) انتخاب مناسبی هستند.

۹. مزایا و معایب

✅ مزایای فلنج اسلیپ‌آن

  • هزینه پایین‌تر نسبت به WN (حدود ۲۰-۳۰٪ ارزان‌تر)
  • نصب آسان‌تر و نیاز به دقت کمتر در هم‌ترازی
  • جوش‌کاری ساده‌تر (جوش گوشه‌ای به‌جای جوش لب‌به‌لب)
  • مناسب برای پروژه‌های با محدودیت هزینه
  • قابلیت استفاده در خطوط با فشار و دمای متوسط

❌ معایب فلنج اسلیپ‌آن

  • مقاومت کمتر در برابر فشار و دما (نسبت به WN)
  • تمرکز تنش بیشتر در محل جوش‌های گوشه‌ای
  • مقاومت خستگی کمتر (مناسب برای سرویس‌های چرخه‌ای نیست)
  • نیاز به دو جوش (داخلی و خارجی) که زمان و هزینه جوش را افزایش می‌دهد
  • خطر خوردگی شکافی در فضای بین لوله و فلنج

۱۰. کاربردهای اصلی

فلنج اسلیپ‌آن به‌دلیل هزینه مناسب و نصب آسان، در گستره‌ی وسیعی از صنایع و کاربردها استفاده می‌شود.

🔹 صنایع اصلی
نفت و گاز (خطوط با فشار متوسط)، پالایشگاه‌ها (خطوط آب و بخار)، پتروشیمی (عمومی)، نیروگاه‌ها (سیستم‌های خنک‌کننده)
🔸 تجهیزات
خطوط آب و هوای فشرده، سیستم‌های بخار با فشار متوسط، خطوط نفت و گاز با فشار پایین تا متوسط
🔹 نوع سیالات
آب، بخار با فشار متوسط، گاز طبیعی، هوای فشرده، روغن‌های صنعتی
📌 نکته کلیدی: فلنج اسلیپ‌آن گزینه‌ای عالی برای پروژه‌های با اولویت هزینه و سرعت نصب است و برای اکثر کاربردهای غیربحرانی انتخاب مناسبی محسوب می‌شود.

۱۱. نکات نصب فلنج اسلیپ‌آن

نصب صحیح فلنج اسلیپ‌آن برای عملکرد مطلوب و جلوگیری از نشتی ضروری است. نکات کلیدی عبارتند از:

🔹 مراحل نصب

  • رعایت فاصله انبساطی: لوله را ۱/۱۶ اینچ (۱.۶ میلی‌متر) از شانه داخلی عقب نگه دارید.
  • هم‌ترازی: فلنج را با لوله هم‌مرکز کنید.
  • جوش‌کاری: ابتدا جوش داخلی و سپس جوش خارجی را انجام دهید.
  • کنترل گشتاور: پیچ‌ها را با گشتاور مشخص و الگوی ضربدری سفت کنید.

🔸 اشتباهات رایج

  • عدم رعایت فاصله انبساطی (علت اصلی ترک‌خوردگی)
  • گشتاور بیش از حد یا کم
  • هم‌ترازی نادرست
  • استفاده از گسکت نامناسب
⚠️ نکته مهندسی: فاصله انبساطی (Expansion Gap) در SO حیاتی است. حذف آن منجر به ترک‌خوردگی ریشه جوش (Root Cracking) می‌شود.

برای اطلاعات بیشتر در مورد نصب و نگهداری، مقاله نصب و مونتاژ فلنج را مطالعه کنید.

۱۲. مقایسه فلنج اسلیپ‌آن با سایر انواع

برای درک بهتر جایگاه فلنج اسلیپ‌آن، مقایسه‌ی آن با سایر انواع فلنج مفید است.

ویژگی SO WN SW TH BL
استحکاممتوسطعالیعالیمتوسطعالی
مقاومت خستگیخوبعالیخوبضعیفعالی
هزینهپایینبالامتوسطپایینمتوسط
نصبسادهجوش دقیقمتوسطسادهساده
فشار بالامتوسطعالیعالیمحدودعالی
دمای بالامتوسطعالیخوبمحدودخوب
📌 خلاصه: فلنج اسلیپ‌آن (SO) گزینه‌ای اقتصادی و کاربردی برای پروژه‌های با فشار و دمای متوسط است که هزینه و سرعت نصب در اولویت هستند.

برای مقایسه کامل، مقاله مقایسه جامع فلنج‌ها را مطالعه کنید.

۱۳. سوالات متداول

فلنج اسلیپ‌آن (SO): بدون گردنه، با جوش گوشه‌ای (داخلی و خارجی)، نصب آسان‌تر و هزینه کمتر، مناسب برای فشار و دمای متوسط. فلنج گلودار (WN): دارای گردنه مخروطی، جوش لب‌به‌لب با نفوذ کامل، مقاومت بالا در فشار و خستگی، مناسب برای سرویس‌های بحرانی.

به‌دلیل سادگی ساخت (بدون گردنه مخروطی)، مواد اولیه کمتر (وزن کمتر) و ماشین‌کاری ساده‌تر. همچنین نصب آن نیاز به جوشکار ماهر کمتری دارد و زمان نصب کوتاه‌تر است.

فلنج اسلیپ‌آن در کلاس‌های ۱۵۰ تا ۲۵۰۰ تولید می‌شود، اما در عمل معمولاً تا Class 600 استفاده می‌شود. برای فشارهای بالاتر (Class 900+)، فلنج گلودار (WN) توصیه می‌شود.

جوش گوشه‌ای (Fillet Weld) — یک جوش در داخل (بین لوله و فلنج) و یک جوش در خارج. این نوع جوش، ساده‌تر از جوش لب‌به‌لب است اما مقاومت کمتری دارد.

توصیه نمی‌شود. سرویس هیدروژنی نیاز به آب‌بندی فوق‌مطمئن و مقاومت در برابر نفوذ هیدروژن دارد. فلنج گلودار (WN) با سطح RTJ، انتخاب استاندارد و مطمئن‌تری برای سرویس هیدروژنی است.

فاصله انبساطی، ۱/۱۶ اینچ (۱.۶ میلی‌متر) فضای خالی بین انتهای لوله و شانه داخلی فلنج است. این فاصله برای جبران انبساط حرارتی و کاهش تنش‌های پسماند جوش ضروری است. حذف آن منجر به ترک‌خوردگی ریشه جوش می‌شود.

استاندارد اصلی ASME B16.5 (برای سایزهای تا NPS 24) و ASME B16.47 (برای سایزهای بزرگتر) است.

توصیه نمی‌شود. به‌دلیل مقاومت خستگی کمتر و تمرکز تنش در جوش‌های گوشه‌ای، فلنج اسلیپ‌آن برای خطوط با ارتعاش شدید یا تغییرات مکرر فشار مناسب نیست. در این شرایط، فلنج گلودار (WN) انتخاب بهتری است.

مراجع

نیاز به مشاوره یا تأمین فلنج اسلیپ‌آن دارید؟

تیم مهندسی ایران اتصال با بیش از ۳۰ سال تجربه، آماده ارائه مشاوره و تأمین فلنج‌های اسلیپ‌آن (SO) با بالاترین کیفیت برای پروژه‌های شماست.

این مقاله توسط تیم مهندسی ارشد ایران اتصال با تکیه بر آخرین ویرایش استانداردهای ASME و تجربیات میدانی تهیه و بازبینی شده است.
نیاز به مشاوره فنی · ایران اتصال

💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟

اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.

تلفن مشاوره: 34811-021
موبایل:7923 178 0912
ساعات پاسخگویی: شنبه تا چهارشنبه

چرا ایران اتصال آسیا؟

بیش از ۳۰ سال تجربه تولید
مشاوره فنی مهندسی
استانداردهای بین‌المللی کیفیت
گستره وسیع اتصالات جوشی
ماسکوت ایران اتصال
سوال و نظرات خود را درباره این مقاله ارسال فرمایید