فلنج کور (Blind Flange — BL) | مشخصات فنی، ابعاد، استانداردها و کاربردها | ایران اتصال

فلنج کور (Blind — BL)

مرجع کامل تخصصی مشخصات فنی، ابعاد، استانداردها، مزایا، معایب و کاربردهای فلنج جامد برای بستن انتهای خطوط لوله

فلنج کور (Blind Flange — BL)

تصویر ۱: نمای سه‌بعدی فلنج کور (Blind — BL) — فلنج جامد برای بستن انتهای خطوط لوله

۱. مقدمه

فلنج کور (Blind Flange — BL) یک فلنج جامد و بدون سوراخ مرکزی است که برای بستن انتهای خط لوله یا ایجاد نقاط دسترسی استفاده می‌شود. این فلنج، به‌عنوان یک درپوش (Cap) عمل کرده و امکان باز کردن خط برای بازرسی، تمیزکاری و نگهداری را فراهم می‌کند.

برخلاف سایر فلنج‌ها که برای عبور جریان سیال طراحی شده‌اند، فلنج کور مسیر جریان را کاملاً مسدود می‌کند و از نشت سیال به خارج جلوگیری می‌نماید. این ویژگی، آن را به یک ابزار ایمنی و عملیاتی حیاتی در سیستم‌های پایپینگ تبدیل کرده است. با این حال، به‌دلیل وزن بالا و هزینه نسبتاً زیاد، استفاده از آن باید با دقت و بر اساس نیاز واقعی پروژه انجام شود.

نکته کلیدی: فلنج کور (BL) انتخاب اول برای بستن دائمی یا موقت انتهای خطوط لوله است. این فلنج، دسترسی آسان به داخل لوله برای بازرسی، تخلیه رسوبات و تعمیرات را فراهم می‌کند و به‌عنوان یک اتصال ایمن و قابل‌اطمینان شناخته می‌شود.

برای آشنایی با سایر انواع فلنج، مقاله انواع اتصالات فلنجی را مطالعه کنید.

۲. مشخصات فنی

فلنج کور دارای مشخصات فنی زیر است که آن را از سایر انواع متمایز می‌کند.

🔹 نوع اتصال
بدون اتصال مستقیم به لوله (جامد)
🔸 سوراخ مرکزی
ندارد (صفحه‌ی جامد)
🔹 استاندارد
ASME B16.5 (تا NPS 24) — ASME B16.47 (NPS 26 تا 60)
🔸 کلاس‌های فشاری
Class 150 تا 2500
🔹 سطح روکش
RF, RTJ, FF, T/G, M/F (قابل انتخاب)
🔸 متریال
معمولاً فولاد کربنی، زنگ‌نزن، آلیاژی

۲.۱. اجزای اصلی فلنج کور

  • بدنه (Flange Body): صفحه‌ی جامد و دایره‌ای شکل
  • سطح روکش (Flange Face): سطح تماس با گسکت (RF, RTJ, FF, ...)
  • سوراخ‌های پیچ (Bolt Holes): سوراخ‌هایی برای عبور پیچ‌ها
  • دایره‌ی پیچ‌ها (Bolt Circle): قطر مرکزی سوراخ‌های پیچ
  • ضخامت (Thickness): برای تحمل فشار داخلی
📌 نکته مهندسی: فلنج کور فشار داخلی را به‌طور کامل تحمل می‌کند و به‌دلیل نداشتن سوراخ مرکزی، نقطه‌ی تمرکز تنش کمتری نسبت به فلنج‌های دارای سوراخ دارد. با این حال، ضخامت آن باید به‌گونه‌ای باشد که از خمش یا تغییر شکل جلوگیری کند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد استانداردها، مقاله ASME B16.9 را مطالعه کنید.

۳. ابعاد و استانداردها (ASME B16.5)

ابعاد فلنج کور بر اساس استاندارد ASME B16.5 (برای سایزهای تا NPS 24) و ASME B16.47 (برای سایزهای بزرگتر NPS 26 تا 60) تعیین می‌شوند. در این بخش، ابعاد بر اساس داده‌های استاندارد برای تمامی کلاس‌های فشاری (۱۵۰ تا ۲۵۰۰) ارائه می‌شوند. تمام ابعاد بر حسب میلی‌متر هستند.

۳.۱. پارامترهای کلیدی ابعادی

🔹 قطر خارجی (D)
حداکثر قطر فلنج
🔸 ضخامت (B)
ضخامت صفحه‌ی جامد
🔹 قطر برجستگی (G)
قطر سطح روکش (برای RF)
🔸 دایره‌ی پیچ‌ها (K)
قطر مرکزی سوراخ‌های پیچ
🔹 ارتفاع (H)
ارتفاع کلی فلنج
🔸 قطر سوراخ پیچ (L)
قطر سوراخ‌های پیچ
⚠️ نکته مهم: فلنج کور سوراخ مرکزی (Bore) ندارد و به‌جای آن یک صفحه‌ی جامد است. این ویژگی، آن را از سایر فلنج‌ها متمایز می‌کند.

۴. جداول ابعادی کامل — تمام کلاس‌های فشاری

در این بخش، جداول ابعادی کامل فلنج کور (BL) با سطح روکش RF (Raised Face) برای تمامی کلاس‌های فشاری ۱۵۰ تا ۲۵۰۰ بر اساس استاندارد ASME B16.5 ارائه می‌شوند. تمام ابعاد بر حسب میلی‌متر هستند.

📌 راهنمای ستون‌ها:
  • DIA D: قطر خارجی فلنج (Outside Diameter)
  • THK B: ضخامت فلنج (Thickness)
  • DIA G: قطر سطح برجسته (Raised Face Diameter)
  • DIA K: قطر دایره‌ی پیچ‌ها (Bolt Circle)
  • H: ارتفاع کلی فلنج (Hub Height)
  • NO. L: تعداد سوراخ‌های پیچ
  • DIA L: قطر سوراخ پیچ (Bolt Hole Diameter)

۴.۱. کلاس ۱۵۰ (Class 150)

NPSDIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½9011.235.160.315.6415.9
¾10012.742.969.917.5415.9
111014.250.879.419.1415.9
1¼12015.963.588.920.7415.9
1½13017.573.098.422.4415.9
215019.191.9120.725.4419.1
2½18022.4104.8139.728.4419.1
319023.9127.0152.430.2419.1
3½21523.9139.7177.830.2819.1
423023.9157.2190.530.2819.1
525523.9185.7215.933.4822.2
628025.4215.9241.333.4822.2
834528.6269.9298.538.1822.2
1040530.2323.9362.039.61225.4
1248531.8381.0431.841.41225.4
1453535.1412.8476.345.21228.4
1659536.6469.9539.847.81628.4
1863539.7533.4577.952.21631.8
2070042.9584.2635.055.62031.8
2481547.8692.2749.361.92034.9

۴.۲. کلاس ۳۰۰ (Class 300)

NPSDIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½9514.335.166.722.4415.9
¾11515.942.982.625.4419.1
112517.550.888.927.0419.1
1¼13519.163.598.428.6419.1
1½15520.773.0114.330.2422.2
216522.491.9127.033.4819.1
2½19025.4104.8149.236.6822.2
321028.6127.0168.339.6822.2
3½23030.2139.7184.241.4822.2
425531.8157.2200.044.4822.2
528034.9185.7235.047.6822.2
632036.6215.9269.950.81222.2
838041.4269.9330.257.21225.4
1044547.8323.9387.463.61628.4
1252050.8381.0450.868.21631.8
1458554.0412.8514.473.02034.9
1665057.2469.9571.579.42034.9
1871060.4533.4628.684.22438.1
2077563.6584.2685.888.82438.1
2491570.0692.2812.898.62441.4

۴.۳. کلاس ۶۰۰ (Class 600)

NPSDIA DTHK BDIA GDIA KHNO. LDIA L
½9520.735.166.727.0415.9
¾11522.442.982.628.6419.1
112525.450.888.930.2419.1
1¼13528.663.598.431.8419.1
1½15530.273.0114.333.4422.2
216531.891.9127.036.6819.1
2½19034.9104.8149.239.6822.2
321038.1127.0168.342.8822.2
3½23041.4139.7184.244.4822.2
427544.4157.2215.949.2825.4
533050.8185.7266.755.6828.4
635552.4215.9292.160.41228.4
842057.2269.9349.266.61231.8
1051063.6323.9431.876.21634.9
1256066.6381.0488.982.62034.9
1460569.8412.8527.087.42038.1
1668576.2469.9603.295.22041.4
1874579.4533.4654.0100.02441.4
2081582.6584.2723.9104.82444.4
2494088.8692.2838.2115.82450.8
⚠️ نکته مهم: جداول فوق بر اساس استاندارد ASME B16.5 تهیه شده‌اند و برای فلنج کور (BL) با سطح روکش RF معتبر هستند. برای سطوح روکش دیگر (RTJ، FF، ...) و کلاس‌های دیگر، ابعاد متفاوت هستند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد استانداردهای ابعادی، مقاله ابعاد و استانداردهای فلنج را مطالعه کنید.

۵. مشخصات پیچ و مهره (Stud Bolts)

اطلاعات پیچ‌های مورد نیاز برای فلنج‌های کور تمام کلاس‌ها در جدول زیر ارائه شده است.

NPS Class 150 Class 300 Class 600 Class 900 Class 1500 Class 2500
قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm) قطر (in)طول (mm)
½½55½65½75¾110¾110¾120
¾½60½70½80¾120¾120¾130
1½65½75½85¾130¾130¾140
1¼½70½80½90¾140¾1401150
1½½75½85½95¾15011601170
25/8855/8955/8105117011801¼200
2½5/8905/81005/8110118011901¼210
35/8955/81055/81151⅛2001⅛2101⅜230
3½5/81005/81105/81201⅛2101⅛2201½250
45/81055/81155/81251¼2301¼2401½270
53/41153/41253/41401¼2501¼2601¾290
63/41203/41303/41501⅜2701⅜2801¾310
83/41303/41403/41601½3001½3202350
107/81457/81557/81751¾3401¾3602¼400
127/81557/81657/81851¾3601¾3802½430
14117011801200239024102¾460
16118011901210241024303490
181⅛1951⅛2051⅛2302¼4502¼4803¼540
201⅛2051⅛2151⅛2402¼4802½5103½580
241¼2301¼2401¼2702½5402¾5804660
📌 نکات کلیدی:
  • طول پیچ‌ها (Stud Bolts) بر اساس یک گسکت اسپیرال (Spiral Wound Gasket) با ضخامت ۴.۵ میلی‌متر (که در حین سفت‌کردن به ۳ میلی‌متر فشرده می‌شود) محاسبه شده است.
  • طول پیچ، شامل ارتفاع پخ (Chamfer) در دو انتها نمی‌شود.
  • تعداد پیچ‌ها، قطر و طول، بر اساس استاندارد ASME B16.5 تعیین شده است.

برای اطلاعات بیشتر در مورد پیچ و مهره، مقاله سیستم اتصال پیچی فلنج را مطالعه کنید.

۶. وزن فلنج کور

وزن فلنج کور به سایز (NPS)، کلاس فشار و متریال بستگی دارد. در این بخش، وزن تقریبی برای فلنج‌های فولاد کربنی (A105) با سطح روکش RF ارائه می‌شود.

NPS Class 150 (kg) Class 300 (kg) Class 600 (kg) Class 900 (kg) Class 1500 (kg) Class 2500 (kg)
½0.61.01.42.02.43.0
11.01.62.23.54.55.5
22.43.85.28.512.016.0
45.89.013.522.035.050.0
610.516.525.042.065.095.0
818.529.045.075.0120.0180.0
1030.045.070.0120.0200.0300.0
1245.068.0105.0180.0290.0450.0
18115.0185.0290.0500.0820.01350.0
24220.0370.0580.01100.01750.02800.0
⚠️ نکته مهم: اعداد فوق تقریبی هستند و صرفاً برای تخمین وزن ارائه شده‌اند. وزن دقیق به متریال، تلرانس‌های ساخت و نوع سطح روکش بستگی دارد.

۷. تلرانس‌های ابعادی

استاندارد ASME B16.5 تلرانس‌های مشخصی را برای ابعاد فلنج‌های کور تعیین کرده است. رعایت این تلرانس‌ها برای اطمینان از تطابق و عملکرد صحیح اتصال، ضروری است.

پارامتر محدوده سایز (NPS) تلرانس (mm)
قطر خارجی (D)≤ 24+1.6 / -0
قطر خارجی (D)> 24± 3.2
ضخامت (B)≤ 18+3.2 / -0
ضخامت (B)≥ 20+4.8 / -0
دایره‌ی پیچ‌ها (K)همه± 1.6
فاصله سوراخ‌های پیچهمه± 0.8
قطر سطح برجسته (G)همه± 0.8
ارتفاع (H)≤ 18+3.2 / -0.8
ارتفاع (H)≥ 20+4.8 / -1.6
📌 نکته مهندسی: تلرانس‌ها برای اطمینان از جفت‌شدن صحیح فلنج‌ها و عملکرد مناسب گسکت بسیار حیاتی هستند.

۸. متریال‌های رایج

فلنج کور از مواد مختلفی بر اساس استانداردهای ASTM تولید می‌شود. انتخاب متریال به شرایط عملیاتی (فشار، دما، خورندگی) بستگی دارد.

استاندارد ASTM نوع متریال دمای کاری کاربرد معمول
A105فولاد کربنی (Carbon Steel)تا ۴۲۵ درجه سانتی‌گرادکاربردهای عمومی، آب، بخار، گاز
A350 LF2فولاد کربنی دمای پایین (LTCS)تا ۴۶- درجه سانتی‌گراددمای پایین، LNG
A182 F304/F316فولاد زنگ‌نزن (Stainless)تا ۸۰۰+ درجه سانتی‌گرادصنایع شیمیایی، غذایی، دارویی
A182 F51/F53دوبلکس و سوپر دوبلکسمتغیرمحیط‌های کلریدی، نفت و گاز ترش
Inconel / Monelآلیاژهای نیکلتا ۱۰۰۰+ درجه سانتی‌گرادمحیط‌های بسیار خورنده
📌 نکته مهندسی: برای محیط‌های خورنده، فولادهای زنگ‌نزن (F304/F316) یا دوبلکس (F51/F53) انتخاب مناسبی هستند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد متریال‌ها، مقاله متریال اتصالات پایپینگ را مطالعه کنید.

۹. مزایا و معایب

✅ مزایای فلنج کور

  • دسترسی آسان به داخل لوله (برای بازرسی و تمیزکاری)
  • قابلیت نصب و جداسازی مجدد
  • مقاومت بالا در برابر فشار (به‌دلیل سطح جامد)
  • ایجاد نقاط تخلیه (Drain) و بازرسی (Inspection)
  • مناسب برای ایجاد انشعاب‌های موقت
  • آب‌بندی بسیار مطمئن (در صورت استفاده از گسکت مناسب)

❌ معایب فلنج کور

  • وزن بالا (به‌ویژه در سایزهای بزرگ)
  • هزینه نسبتاً بالا
  • نیاز به فضای بیشتر برای نصب و جداسازی
  • در صورت باز شدن مکرر، نیاز به تعویض گسکت
  • عدم قابلیت عبور جریان (فقط برای بستن انتها)

۱۰. کاربردهای اصلی

فلنج کور به‌دلیل مقاومت و دسترسی آسان، در گستره‌ی وسیعی از صنایع و کاربردها استفاده می‌شود.

🔹 صنایع اصلی
نفت و گاز (خطوط انتقال)، پالایشگاه‌ها، پتروشیمی، نیروگاه‌ها، صنایع آب و فاضلاب
🔸 تجهیزات
بستن انتهای خطوط لوله (Piping Dead Ends)، نقاط تخلیه (Drain Points)، نقاط بازرسی و مانیتورینگ، انشعاب‌های موقت، اتصالات به مخازن
🔹 نوع سیالات
همه نوع سیالات (با انتخاب متریال و گسکت مناسب)
📌 نکته کلیدی: فلنج کور گزینه‌ای عالی برای نقاطی است که نیاز به دسترسی دوره‌ای به داخل لوله دارند، مانند نقاط تخلیه رسوبات، نقاط نمونه‌برداری و نقاط بازرسی.

۱۱. نکات نصب فلنج کور

نصب صحیح فلنج کور برای عملکرد مطلوب و جلوگیری از نشتی ضروری است. نکات کلیدی عبارتند از:

🔹 مراحل نصب

  • بازرسی سطح روکش: بررسی سلامت سطح و زبری آن
  • تمیزکاری کامل: سطح تماس و گسکت را کاملاً تمیز کنید
  • قرارگیری گسکت: گسکت را دقیقاً در مرکز سطح روکش قرار دهید
  • هم‌ترازی سوراخ‌های پیچ: سوراخ‌های فلنج کور را با فلنج مقابل هم‌تراز کنید
  • رعایت الگوی ضربدری: پیچ‌ها را با گشتاور مشخص و الگوی ضربدری سفت کنید

🔸 اشتباهات رایج

  • عدم رعایت گشتاور مناسب
  • استفاده از گسکت نامناسب (جنس یا سایز اشتباه)
  • هم‌ترازی نادرست سوراخ‌های پیچ
  • نقص در سطح روکش (خراش، خوردگی)
  • استفاده از پیچ‌های با گرید پایین‌تر

برای اطلاعات بیشتر در مورد نصب و نگهداری، مقاله نصب و مونتاژ فلنج را مطالعه کنید.

۱۲. مقایسه فلنج کور با سایر انواع

برای درک بهتر جایگاه فلنج کور، مقایسه‌ی آن با سایر انواع فلنج مفید است.

ویژگی BL WN SO SW TH
استحکامعالیعالیمتوسطعالیمتوسط
مقاومت خستگیعالیعالیخوبخوبضعیف
هزینهمتوسطبالاپایینمتوسطپایین
نصبسادهجوش دقیقسادهمتوسطساده
دسترسی به داخل لولهبلهخیرخیرخیرخیر
فشار بالاعالیعالیمتوسطعالیمحدود
📌 خلاصه: فلنج کور (BL) تنها نوع فلنجی است که دسترسی کامل به داخل لوله را فراهم می‌کند و برای نقاط بازرسی، تخلیه و بستن انتها ایده‌آل است.

برای مقایسه کامل، مقاله مقایسه جامع فلنج‌ها را مطالعه کنید.

۱۳. سوالات متداول

فلنج کور (BL): یک صفحه‌ی جامد است که برای بستن دائم انتهای خط استفاده می‌شود. اسپکتِیکل بلایند: یک قطعه‌ی عینکی شکل است که با چرخش ۱۸۰ درجه، می‌تواند جریان را قطع (حالت جامد) یا برقرار (حالت حلقه‌ای) کند. برای ایزوله‌سازی موقت در هنگام تعمیرات استفاده می‌شود.

فلنج کور به‌عنوان یک درپوش برای بستن کامل انتهای خط طراحی شده است. نداشتن سوراخ مرکزی، از نشت سیال جلوگیری کرده و امکان تحمل فشار داخلی را به‌طور کامل فراهم می‌کند.

بله، فلنج کور برای فشارهای بالا (تا Class 2500) طراحی شده است. ضخامت آن به‌گونه‌ای محاسبه می‌شود که فشار داخلی را بدون تغییر شکل تحمل کند.

با باز کردن فلنج کور، دسترسی مستقیم به داخل لوله برای بازرسی چشمی، نمونه‌برداری، تمیزکاری و تخلیه رسوبات فراهم می‌شود. این ویژگی، آن را به یک ابزار عملیاتی حیاتی تبدیل کرده است.

خیر، فلنج کور نیاز به جوش‌کاری ندارد و با پیچ و مهره به فلنج مقابل متصل می‌شود. این ویژگی، نصب و جداسازی آن را بسیار آسان می‌کند.

فلنج کور در سایزهای تا NPS 60 (بر اساس ASME B16.47) تولید می‌شود. با این حال، در سایزهای بزرگ، وزن بسیار بالا می‌رود و استفاده از آن نیاز به بررسی دقیق دارد.

استاندارد اصلی ASME B16.5 (برای سایزهای تا NPS 24) و ASME B16.47 (برای سایزهای بزرگتر) است.

نوع گسکت به سطح روکش فلنج کور بستگی دارد. برای سطوح RF، از گسکت‌های اسپیرال یا غیرفلزی و برای سطوح RTJ، از گسکت‌های فلزی حلقه‌ای استفاده می‌شود.

مراجع

نیاز به مشاوره یا تأمین فلنج کور دارید؟

تیم مهندسی ایران اتصال با بیش از ۳۰ سال تجربه، آماده ارائه مشاوره و تأمین فلنج‌های کور (BL) با بالاترین کیفیت برای پروژه‌های شماست.

این مقاله توسط تیم مهندسی ارشد ایران اتصال با تکیه بر آخرین ویرایش استانداردهای ASME و تجربیات میدانی تهیه و بازبینی شده است.
نیاز به مشاوره فنی · ایران اتصال

💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟

اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.

تلفن مشاوره: 34811-021
موبایل:7923 178 0912
ساعات پاسخگویی: شنبه تا چهارشنبه

چرا ایران اتصال آسیا؟

بیش از ۳۰ سال تجربه تولید
مشاوره فنی مهندسی
استانداردهای بین‌المللی کیفیت
گستره وسیع اتصالات جوشی
ماسکوت ایران اتصال
سوال و نظرات خود را درباره این مقاله ارسال فرمایید