ASTM A105 — مشخصات، ترکیب، خواص و کاربردها

ASTM A105 / ASME SA105 — Standard Specification for Carbon Steel Forgings for Piping Applications

ASTM A105 مشخصات استاندارد فورجینگ‌های فولاد کربنی برای اجزای پایپینگ تحت فشار است. این مشخصات شامل فلنج‌ها، اتصالات فورج، بدنه شیرها و قطعات مشابه برای سرویس در دمای محیط و دمای بالاتر می‌شود . ASTM A105 در واقع معادل فورج‌شده ASTM A216 WCB (فولاد ریختگی) است و پرکاربردترین گرید فورجینگ در صنعت پایپینگ محسوب می‌شود .

این استاندارد برای فلنج‌های ASME B16.5 و B16.47، اتصالات فورج ASME B16.11، شیرهای API 600 و API 602 و سایر اجزای فشار کاربرد دارد. محدوده سرویس ASTM A105 از -29°C تا 425°C است .

Scope

دامنه کاربرد و محدوده سرویس

ASTM A105 برای اجزای پایپینگ فورج‌شده در سرویس‌های دمای محیط و دمای بالاتر طراحی شده است. این مشخصات شامل فلنج‌ها، اتصالات فورج، شیرها و قطعات مشابه است که یا با ابعاد مشخص‌شده توسط خریدار یا طبق استانداردهای ابعادی MSS، ASME و API سفارش داده می‌شوند .

فورجینگ‌های ساخته‌شده طبق این مشخصات به حداکثر وزن ۱۰,۰۰۰ پوند [۴۵۴۰ کیلوگرم] محدود هستند. برای فورجینگ‌های بزرگ‌تر، باید از مشخصات ASTM A266/A266M استفاده شود .

ASTM A105 — مشخصات کلی
Parameter Specification
Standard ASTM A105 / ASME SA105
Product Form Forgings (flanges, fittings, valve bodies)
Material Type Forged Carbon Steel
Max Weight 10,000 lb [4540 kg]
Service Temp Range -29°C to 425°C (-20°F to 800°F)
ASME B16.5 Group 1.1
Heat Treatment Annealing, Normalizing, Normalizing & Tempering, or Quenching & Tempering
NACE MR0175 Compliant With additional requirements
نکته:
  • ASTM A105 برای فلنج، اتصالات فورج، شیر و قطعات مشابه استفاده می‌شود .
  • محدوده وزن فورجینگ‌ها حداکثر ۴۵۴۰ کیلوگرم است .
  • عملیات حرارتی برای فورجینگ‌های بالای NPS 4 اجباری است .
Chemistry

ترکیب شیمیایی ASTM A105

ترکیب شیمیایی ASTM A105 به‌گونه‌ای طراحی شده که جوش‌پذیری خوب و استحکام کافی را فراهم کند. کربن به‌صورت عمدی به حداکثر ۰.۳۵٪ محدود شده است تا قابلیت جوشکاری فلنج‌های گردنی و سوکت‌ولدا تضمین شود .

ASTM A105 — ترکیب شیمیایی (Chemical Composition)
Element Content (%)
Carbon (C) 0.35 max
Manganese (Mn) 0.60 – 1.05
Phosphorus (P) 0.035 max
Sulfur (S) 0.040 max
Silicon (Si) 0.10 – 0.35
Copper (Cu) 0.40 max
Nickel (Ni) 0.40 max
Chromium (Cr) 0.30 max
Molybdenum (Mo) 0.12 max
Vanadium (V) 0.08 max
Carbon Equivalent (CE) 0.47 max (if specified)
نکته:
  • کربن به ۰.۳۵٪ محدود شده تا جوش‌پذیری تضمین شود .
  • حداکثر کربن معادل (CE) ۰.۴۷٪ است (در صورت مشخص شدن) .
Properties

خواص مکانیکی ASTM A105

ASTM A105 دارای خواص مکانیکی مطلوبی برای سرویس‌های پایپینگ است. حداقل استحکام تسلیم ۲۵۰ مگاپاسکال و حداقل استحکام کششی ۴۸۵ مگاپاسکال است .

ASTM A105 — خواص مکانیکی (Mechanical Properties)
Property Value
Tensile Strength (min) 485 MPa (70 ksi)
Yield Strength (min) 250 MPa (36 ksi)
Elongation (min) 22% (in 50 mm gauge)
Reduction of Area (min) 30%
Hardness (max) 187 HBW (per NACE: 22 HRC)
نکته:
  • حداکثر سختی ۱۸۷ HBW است .
  • برای سرویس ترش (Sour Service) طبق NACE MR0175، حداکثر سختی ۲۲ HRC (۱۸۷ HBW) است .
Pressure-Temp

جداول فشار-دما (ASME B16.5 Group 1.1)

ASTM A105 در گروه مواد ASME B16.5 Group 1.1 قرار می‌گیرد. جداول فشار-دما (PT Rating) حداکثر فشار کاری مجاز فلنج را در دماهای مختلف نشان می‌دهد. با افزایش دما، حداکثر فشار مجاز کاهش می‌یابد .

ASTM A105 — Pressure-Temperature Ratings (ASME B16.5 Group 1.1)
Temp (°C) Class 150 (bar) Class 300 (bar) Class 600 (bar) Class 900 (bar) Class 1500 (bar) Class 2500 (bar)
-29 to 38 19.6 51.1 102.1 153.2 255.3 425.5
50 19.2 50.1 100.2 150.4 250.6 417.7
100 17.7 46.6 93.2 139.8 233.0 388.3
150 15.8 45.1 90.2 135.2 225.4 375.6
200 13.8 43.8 87.6 131.4 219.0 365.0
250 12.1 41.9 83.9 125.8 209.7 349.5
300 10.2 39.8 79.6 119.5 199.1 331.8
350 8.4 37.6 75.1 112.7 187.8 313.0
400 6.5 34.7 69.4 104.2 173.6 289.3
425 5.5 28.8 57.5 86.3 143.8 239.7
450 4.6 23.0 46.0 69.0 115.0 191.7
500 2.8 11.8 23.5 35.3 58.8 97.9
نکته:
  • مقادیر جدول بر حسب بار است .
  • در دمای ۱۰۰°F (۳۸°C)، Class 150 برابر ۲۸۵ psig (۱۹.۶ bar) است .
  • با افزایش دما به ۵۳۸°C، Class 150 به ۱.۴ bar کاهش می‌یابد .
Comparison

مقایسه ASTM A105 با A350 LF2

ASTM A105 و ASTM A350 LF2 دو مشخصات فورجینگ فولاد کربنی هستند که تفاوت اصلی آن‌ها در عملکرد دمای پایین است .

ASTM A105 vs. ASTM A350 LF2 — مقایسه کامل
Property ASTM A105 ASTM A350 LF2
Min Design Temp -29°C (-20°F) -46°C (-50°F)
Max Design Temp 425°C (800°F) 345°C (650°F)
Impact Test No (unless supplementary) Yes — Mandatory at -46°C
Impact Energy (min) N/A 20 J (15 ft-lb)
Carbon (max) 0.35% 0.30%
Heat Treatment Normalized (typical) Normalized & Tempered (mandatory)
ASME B16.5 Group 1.1 1.2
Relative Cost Baseline 15-30% premium
نکات مهم:
  • ASTM A105 برای دمای تا -29°C و ASTM A350 LF2 برای دمای تا -46°C مناسب است .
  • ASTM A350 LF2 آزمون ضربه شارپی اجباری در -۴۶°C دارد .
  • برای سرویس‌های زیر -۲۹°C، باید از A350 LF2 استفاده شود .
  • هزینه A350 LF2 حدود ۱۵-۳۰٪ بیشتر از A105 است .
Applications

کاربردهای ASTM A105

ASTM A105 پرکاربردترین گرید فورجینگ در صنعت پایپینگ است و در اجزای زیر کاربرد دارد .

کاربردهای اصلی

  • فلنج‌ها — ASME B16.5 و B16.47 (Weld Neck, Slip-On, Blind, Threaded, Socket Weld) .
  • اتصالات فورج — ASME B16.11 (Elbow, Tee, Coupling, Cap) .
  • بدنه شیرها — API 600 (Gate), API 602 (Gate), API 6D (Ball) .
  • قطعات فشار — سایر اجزای پایپینگ تحت فشار .
نکات کلیدی:
  • ASTM A105 برای سرویس‌های عمومی پایپینگ (آب، گاز، بخار، سیالات فرآیندی) استفاده می‌شود .
  • محدوده دمایی -۲۹°C تا ۴۲۵°C است .
  • برای سرویس ترش (Sour Service) با رعایت NACE MR0175 قابل استفاده است .
  • برای دمای پایین‌تر از -۲۹°C، باید از ASTM A350 LF2 استفاده شود .
سوالات متداول — ASTM A105
ASTM A105 برای چه کاربردهایی مناسب است؟
برای فلنج‌ها، اتصالات فورج، بدنه شیرها و سایر اجزای پایپینگ تحت فشار در سرویس‌های دمای محیط تا ۴۲۵°C. ASTM A105 پرکاربردترین گرید فورجینگ در صنعت پایپینگ است .
تفاوت A105 و A350 LF2 چیست؟
تفاوت اصلی در عملکرد دمای پایین است. A105 برای دمای تا -۲۹°C و A350 LF2 برای دمای تا -۴۶°C مناسب است. A350 LF2 آزمون ضربه شارپی اجباری در -۴۶°C دارد . برای سرویس‌های زیر -۲۹°C باید از A350 LF2 استفاده شود .
حداکثر دمای سرویس ASTM A105 چقدر است؟
حداکثر دمای سرویس ASTM A105 حدود ۴۲۵°C است. بالاتر از این دما، فولاد کربنی استحکام خزشی خود را از دست می‌دهد و باید از گریدهای آلیاژی مانند ASTM A182 F11 یا F22 استفاده شود .
حداکثر سختی ASTM A105 چقدر است؟
حداکثر سختی ASTM A105 ۱۸۷ HBW است. برای سرویس ترش طبق NACE MR0175، حداکثر سختی ۲۲ HRC (معادل ۱۸۷ HBW) است .
آیا ASTM A105 برای سرویس ترش (Sour Service) مناسب است؟
بله، ASTM A105 می‌تواند برای سرویس ترش استفاده شود مشروط بر رعایت الزامات NACE MR0175/ISO 15156. حداکثر سختی باید ۲۲ HRC باشد و معمولاً نرماله کردن یا نرماله و تمپر کردن برای رسیدن به این محدوده سختی لازم است .
عملیات حرارتی ASTM A105 اجباری است؟
برای فورجینگ‌های NPS 4 و بالاتر، عملیات حرارتی اجباری است. برای NPS کمتر از ۴، اجباری نیست اما اکثر مشخصات پروژه، نرماله کردن یا نرماله و تمپر کردن را برای همه سایزها الزامی می‌کنند .
فشار-دمای ASTM A105 در ASME B16.5 چقدر است؟
ASTM A105 در گروه مواد Group 1.1 قرار می‌گیرد. در دمای محیط (۳۸°C)، Class 150 برابر ۱۹.۶ bar، Class 300 برابر ۵۱.۱ bar و Class 600 برابر ۱۰۲.۱ bar است. با افزایش دما، این مقادیر کاهش می‌یابند .
تفاوت A105 و A216 WCB چیست؟
ASTM A105 برای فورجینگ و ASTM A216 WCB برای ریخته‌گری استفاده می‌شود. ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی آن‌ها مشابه است اما فرآیند تولید متفاوت است. A105 معادل فورج‌شده A216 WCB است .

تعاریف و اصطلاحات فنی

ASTM A105 فورجینگ فولاد کربنی برای پایپینگ
Forging فورجینگ — شکل‌دهی با فشار
ASME B16.5 Group 1.1 گروه مواد A105
NACE MR0175 استاندارد سرویس ترش
Hydrostatic Test آزمون فشار
Mill Test Certificate گواهی آزمون کارخانه
PT Rating فشار-دمای مجاز
Carbon Equivalent کربن معادل
ASTM A350 LF2 فورجینگ دمای پایین
ASTM A216 WCB ریخته‌گری معادل A105
Sour Service سرویس ترش (H2S)
ASME B16.11 استاندارد اتصالات فورج
این مطلب توسط تیم مهندسی صنایع فولادی ایران اتصال آسیا تهیه و تدوین شده است و محتوای فنی آن بر اساس استانداردهای معتبر بین‌المللی، منابع مهندسی و داده‌های فنی قابل استناد تنظیم شده است. این صفحه با هدف ارائه یک مرجع کاربردی و قابل اتکا برای مهندسان، کارشناسان، طراحان، بازرسان و فعالان صنعت پایپینگ تهیه شده است.
```html
```
نیاز به مشاوره فنی · ایران اتصال

💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟

اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.

تلفن مشاوره: 34811-021
موبایل:7923 178 0912
ساعات پاسخگویی: شنبه تا چهارشنبه

چرا ایران اتصال آسیا؟

بیش از ۳۰ سال تجربه تولید
مشاوره فنی مهندسی
استانداردهای بین‌المللی کیفیت
گستره وسیع اتصالات جوشی
ماسکوت ایران اتصال
سوال و نظرات خود را درباره این مقاله ارسال فرمایید