ابعاد Sockolet (ساکولت) طبق MSS SP-97
جدول کامل ابعاد Size-on-Size و Reducing — شامل پارامترهای A، B، C، D و E برای کلاسهای ۳۰۰۰ و ۶۰۰۰
۱. مقدمه
دقت ابعادی در اتصالات انشعاب Sockolet یکی از عوامل کلیدی در طراحی، ساخت، نصب و بازرسی سیستمهای پایپینگ با قطر اسمی کوچک (Small Bore Piping) است. استاندارد MSS SP-97 با عنوان "Integrally Reinforced Forged Branch Outlet Fittings"، ابعاد دقیق Sockoletها را برای کلاسهای فشاری ۳۰۰۰ و ۶۰۰۰ مشخص کرده است.
این مقاله بهعنوان مرجع ابعادی Sockolet طراحی شده است و تمامی اطلاعات مورد نیاز برای انتخاب، تأمین و بازرسی این اتصالات را در اختیار مهندسان قرار میدهد. تمامی ابعاد ارائهشده در این مقاله مستقیماً از استاندارد MSS SP-97 و منابع فنی معتبر (Bonney Forge) استخراج شدهاند.
- A: فاصله از مرکز تقاطع تا انتهای جوش لببهلب لوله اصلی
- B: قطر خارجی در ناحیه تقویت
- C: قطر خارجی حفره (Socket)
- D: قطر داخلی (Bore) در انتهای لوله فرعی
- E: عمق حفره (Socket Depth)
- X: فاصله انبساطی (Expansion Gap) — حداقل ۱/۱۶ اینچ (۱٫۶ میلیمتر)
۲. ابعاد Size-on-Size Sockolet — Class 3000
در Size-on-Size Sockolet، قطر لوله اصلی و فرعی برابر هستند. ابعاد زیر بر اساس استاندارد MSS SP-97 برای کلاس ۳۰۰۰ ارائه شدهاند.
| NPS | A (in / mm) | B (in / mm) | C (in / mm) | D (in / mm) | E (in / mm) |
|---|---|---|---|---|---|
| ½ | 1 / 25.40 | 1.3/8 / 34.92 | 15/16 / 23.81 | 0.622 / 15.80 | 17/32 / 13.49 |
| ¾ | 1.1/16 / 26.98 | 1.5/8 / 41.27 | 1.3/16 / 30.16 | 0.824 / 20.93 | 15/32 / 11.90 |
| 1 | 1.5/16 / 33.33 | 2 / 50.80 | 1.7/16 / 36.51 | 1.049 / 26.64 | 23/32 / 18.25 |
| 1¼ | 1.5/16 / 33.33 | 2.3/8 / 60.32 | 1.3/4 / 44.45 | 1.380 / 35.05 | 9/16 / 14.28 |
| 1½ | 1.3/8 / 34.92 | 2.7/8 / 73.02 | 2 / 50.80 | 1.610 / 40.89 | 21/32 / 16.66 |
| 2 | 1.1/2 / 38.10 | 3.1/2 / 88.90 | 2.9/16 / 65.08 | 2.067 / 52.50 | 15/16 / 23.81 |
| 2½ | 1.9/16 / 39.68 | 4.1/16 / 103.18 | 3 / 76.20 | 2.469 / 62.71 | 3/4 / 19.05 |
| 3 | 1.3/4 / 44.45 | 4.13/16 / 122.23 | 3.11/16 / 93.66 | 3.068 / 77.93 | 15/16 / 23.81 |
| 3½ | 1.11/16 / 42.86 | 5.3/8 / 136.52 | 4.7/16 / 112.71 | 3.548 / 90.12 | 11/16 / 17.46 |
| 4 | 1.7/8 / 47.62 | 6.1/16 / 153.98 | 4.3/4 / 120.65 | 4.026 / 102.26 | 1.1/16 / 26.98 |
| 5 | 2.7/16 / 61.91 | 7¼ / 184.15 | 5¼ / 133.35 | 5.047 / 128.19 | 1 / 25.40 |
| 6 | 2.11/16 / 68.26 | 8.11/16 / 220.66 | 6.1/16 / 153.98 | 6.065 / 154.05 | 1.3/16 / 30.16 |
- سطر بالا: اینچ / سطر پایین: میلیمتر
- در Size-on-Size، مقادیر B و C و D بر اساس قطر لوله اصلی محاسبه میشوند.
- فاصله انبساطی (X): حداقل ۱/۱۶ اینچ (۱٫۶ میلیمتر)
۳. ابعاد Reducing Sockolet — Class 3000
در Reducing Sockolet، قطر لوله فرعی کوچکتر از لوله اصلی است. این رایجترین نوع Sockolet در سیستمهای ابزاردقیق و خطوط تزریق مواد شیمیایی است.
| NPS | A (in / mm) | B (in / mm) | C (in / mm) | D (in / mm) | E (in / mm) |
|---|---|---|---|---|---|
| ½ | 1 / 25.40 | 1.13/32 / 35.71 | 29/32 / 23.01 | 0.622 / 15.80 | 9/16 / 14.28 |
| ¾ | 1.1/16 / 26.98 | 1.23/32 / 43.65 | 1.5/32 / 29.36 | 0.824 / 20.93 | 9/16 / 14.28 |
| 1 | 1.5/16 / 33.33 | 2 / 50.80 | 1.7/16 / 36.51 | 1.049 / 26.64 | 25/32 / 19.84 |
| 1¼ | 1.5/16 / 33.33 | 2.9/16 / 65.08 | 1.3/4 / 44.45 | 1.380 / 35.05 | 3/4 / 19.05 |
| 1½ | 1.3/8 / 34.92 | 2.27/32 / 72.23 | 2 / 50.80 | 1.610 / 40.89 | 3/4 / 19.05 |
| 2 | 1.1/2 / 38.10 | 3.15/32 / 88.10 | 2.9/16 / 65.08 | 2.067 / 52.50 | 13/16 / 20.63 |
| 2½ | 1.9/16 / 39.68 | 4.1/16 / 103.18 | 3 / 76.20 | 2.469 / 62.71 | 3/4 / 19.05 |
| 3 | 1.3/4 / 44.45 | 4.13/16 / 122.23 | 3.11/16 / 93.66 | 3.068 / 77.93 | 15/16 / 23.81 |
| 3½ | 1.11/16 / 42.86 | 5.3/8 / 136.52 | 4.7/16 / 112.71 | 3.548 / 90.12 | 11/16 / 17.46 |
| 4 | 1.7/8 / 47.62 | 5.31/32 / 151.60 | 4.3/4 / 120.65 | 4.026 / 102.26 | 1.1/16 / 26.98 |
| 5 | 2.5/8 / 66.67 | 7.5/16 / 185.73 | 5.9/16 / 141.28 | 5.047 / 128.19 | 1.11/32 / 34.13 |
| 6 | 2.3/4 / 69.85 | 8.5/8 / 219.07 | 6.11/16 / 169.86 | 6.065 / 154.05 | 1.13/32 / 35.71 |
- سطر بالا: اینچ / سطر پایین: میلیمتر
- مقدار A بر اساس قطر لوله اصلی (Run) تعیین میشود.
- مقدار B بر اساس قطر لوله اصلی (Run) تعیین میشود.
- مقدار C بر اساس قطر لوله فرعی (Branch) تعیین میشود.
- فاصله انبساطی (X): حداقل ۱/۱۶ اینچ (۱٫۶ میلیمتر)
۴. ابعاد Size-on-Size Sockolet — Class 6000
کلاس ۶۰۰۰ برای فشارهای بسیار بالا طراحی شده است و ضخامت دیواره بیشتری نسبت به کلاس ۳۰۰۰ دارد. ابعاد زیر بر اساس استاندارد MSS SP-97 ارائه شدهاند.
| NPS | A (in / mm) | B (in / mm) | C (in / mm) | D (in / mm) | E (in / mm) |
|---|---|---|---|---|---|
| ½ | 1.1/4 / 31.75 | 1.23/32 / 43.65 | 3/4 / 19.05 | 0.466 / 11.84 | 7/8 / 22.22 |
| ¾ | 1.7/16 / 36.51 | 1.61/64 / 49.60 | 1 / 25.40 | 0.614 / 15.60 | 7/8 / 22.22 |
| 1 | 1.9/16 / 39.68 | 2.7/16 / 61.91 | 1.5/16 / 33.33 | 0.815 / 20.70 | 15/16 / 23.81 |
| 1¼ | 1.5/8 / 41.27 | 2.23/32 / 69.05 | 1.1/2 / 38.10 | 1.160 / 29.46 | 13/16 / 20.63 |
| 1½ | 1.11/16 / 42.86 | 3.1/4 / 82.55 | 1.15/16 / 49.21 | 1.338 / 33.99 | 7/8 / 22.22 |
| 2 | 2.1/16 / 52.38 | 4.1/32 / 102.39 | 2.3/4 / 69.85 | 1.689 / 42.90 | 1.3/16 / 30.16 |
- سطر بالا: اینچ / سطر پایین: میلیمتر
- کلاس ۶۰۰۰ تا سایز NPS 2 ارائه میشود.
- ضخامت دیواره در کلاس ۶۰۰۰ بهطور قابلتوجهی بیشتر از کلاس ۳۰۰۰ است.
- فاصله انبساطی (X): حداقل ۱/۱۶ اینچ (۱٫۶ میلیمتر)
۵. ابعاد Reducing Sockolet — Class 6000
در Reducing Sockolet کلاس ۶۰۰۰، قطر لوله فرعی کوچکتر از لوله اصلی است و برای فشارهای بسیار بالا طراحی شده است.
| NPS | A (in / mm) | B (in / mm) | C (in / mm) | D (in / mm) | E (in / mm) |
|---|---|---|---|---|---|
| ½ | 1.1/4 / 31.75 | 1.23/32 / 43.65 | 3/4 / 19.05 | 0.466 / 11.84 | 7/8 / 22.22 |
| ¾ | 1.7/16 / 36.51 | 1.61/64 / 49.60 | 1 / 25.40 | 0.614 / 15.60 | 7/8 / 22.22 |
| 1 | 1.9/16 / 39.68 | 2.7/16 / 61.91 | 1.5/16 / 33.33 | 0.815 / 20.70 | 15/16 / 23.81 |
| 1¼ | 1.5/8 / 41.27 | 2.23/32 / 69.05 | 1.1/2 / 38.10 | 1.160 / 29.46 | 13/16 / 20.63 |
| 1½ | 1.11/16 / 42.86 | 3.1/4 / 82.55 | 1.15/16 / 49.21 | 1.338 / 33.99 | 7/8 / 22.22 |
| 2 | 2.1/16 / 52.38 | 4.1/32 / 102.39 | 2.3/4 / 69.85 | 1.689 / 42.90 | 1.3/16 / 30.16 |
- سطر بالا: اینچ / سطر پایین: میلیمتر
- کلاس ۶۰۰۰ تا سایز NPS 2 ارائه میشود.
- مقدار A بر اساس قطر لوله اصلی (Run) تعیین میشود.
- مقدار B بر اساس قطر لوله اصلی (Run) تعیین میشود.
- مقدار C بر اساس قطر لوله فرعی (Branch) تعیین میشود.
- فاصله انبساطی (X): حداقل ۱/۱۶ اینچ (۱٫۶ میلیمتر)
یادداشتهای کلی (General Notes)
- ابعاد: سطر بالا بر حسب اینچ (Inches) و سطر پایین بر حسب میلیمتر (Millimeters) نشان داده شدهاند.
- فاصله انبساطی (X): حداقل ۱/۱۶ اینچ (۱٫۶ میلیمتر). هدف از این فاصله، کاهش تنشهای پسماند در ریشه جوش در حین انجماد فلز جوش و ایجاد امکان انبساط حرارتی اجزای اتصال است.
- ابعاد Socket: مطابق با ASME B16.11 هستند.
- طراحی: مطابق با MSS SP-97 انجام شده است.
- منبع: دادههای ابعادی از Bonney Forge (بهجز سایزهای میلیمتری) استخراج شدهاند.
- Sockolet®: یک نام ثبتشده (Registered Name) متعلق به شرکت Bonney Forge است. نام رایج دیگر برای این اتصال، Socket Weld Outlet است.
۷. سوالات متداول
استاندارد مرجع MSS SP-97 با عنوان "Integrally Reinforced Forged Branch Outlet Fittings" است. ابعاد Socket نیز مطابق با ASME B16.11 است.
Size-on-Size: قطر لوله اصلی و فرعی برابر است. Reducing: قطر لوله فرعی کوچکتر از لوله اصلی است (رایجترین نوع).
A فاصله از مرکز تقاطع لوله اصلی و فرعی تا انتهای جوش لببهلب لوله اصلی است.
E نشاندهنده عمق حفره (Socket Depth) است که لوله فرعی درون آن قرار میگیرد.
حداقل ۱/۱۶ اینچ (۱٫۶ میلیمتر). این فاصله برای کاهش تنشهای پسماند و جبران انبساط حرارتی ضروری است.
کلاس ۶۰۰۰ تا سایز NPS 2 موجود است. برای سایزهای بزرگتر، معمولاً از Weldolet استفاده میشود.
بله، ابعاد Sockolet بر اساس ضخامت دیواره (Schedule) متفاوت است. جداول ارائهشده بر اساس ضخامت استاندارد (STD) هستند.
Sockolet® یک نام ثبتشده شرکت Bonney Forge است، در حالیکه Socket Weld Outlet یک اصطلاح عمومی مهندسی است.
با بررسی علامتگذاری مطابق MSS SP-25، بازرسی ابعادی با کولیس و میکرومتر، و تطابق با گواهی مواد (MTC) میتوان از صحت ابعاد اطمینان حاصل کرد.
بله، Sockolet در کلاسهای ۳۰۰۰ و ۶۰۰۰ موجود است و برای فشارهای بالا مناسب است. فشار کاری مجاز به دمای کاری و جنس ماده نیز بستگی دارد.
جوش سوکتی برای لولههای با قطر کوچک (NPS ≤ 2) سادهتر، سریعتر و اقتصادیتر از جوش لببهلب است و نیاز به پخزنی ندارد.
تلرانسهای ابعادی Sockolet در MSS SP-97 مشخص شدهاند و معمولاً ±1.5 تا ±2.5 میلیمتر هستند.
بله، Sockolet از مواد با چقرمگی ضربه بالا مانند ASTM A350 LF2 برای دماهای پایین (تا ۴۵۰- درجه سانتیگراد) تولید میشود.
Sockolet بهدلیل وجود شکاف (Crevice) در محل اتصال سوکتی، در محیطهای با خوردگی بالا نیاز به مواد مقاوم به خوردگی (مانند فولاد ضدزنگ) و رعایت دقیق فاصله انبساطی دارد.
با استفاده از مواد مقاوم به خوردگی، رعایت دقیق فاصله انبساطی و بازرسی دورهای میتوان از خوردگی شکافی جلوگیری کرد.
۸. جمعبندی
دقت در ابعاد Sockolet یکی از عوامل کلیدی در طراحی، ساخت و بازرسی سیستمهای پایپینگ با قطر اسمی کوچک است. استاندارد MSS SP-97 با ارائه جداول ابعادی دقیق برای Size-on-Size و Reducing Sockolet در کلاسهای ۳۰۰۰ و ۶۰۰۰، ابزار لازم برای انتخاب صحیح و کنترل کیفیت این اتصالات را در اختیار مهندسان قرار میدهد.
نکته کلیدی: در حین خرید، بازرسی و نصب Sockolet، همواره به ابعاد A، B، C، D، E و فاصله انبساطی (X) توجه کنید. تطابق این ابعاد با جداول استاندارد، یکپارچگی و ایمنی سیستم پایپینگ را تضمین میکند.
منابع و استانداردهای مرجع
-
MSS SP-97 — Integrally Reinforced Forged Branch Outlet Fittings
استاندارد اصلی ابعاد و تلرانسهای Sockolet -
ASME B16.11 — Socket Weld and Threaded Fittings
ابعاد Socket و الزامات جوش سوکتی -
ASME B31.3 — Process Piping
کد طراحی لولهکشی فرآیندی -
Bonney Forge — Technical Literature
مستندات فنی تولیدکننده Sockolet
آخرین بهروزرسانی: مرداد ۱۴۰۴
💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟
اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.
چرا ایران اتصال آسیا؟
