حلقه مرکزی و داخلی — Centering & Inner Rings
گسکت مارپیچی میتواند شامل دو نوع حلقه باشد: حلقه مرکزی (Centering Ring / Outer Ring) و حلقه داخلی (Inner Ring). این حلقهها جزء آببندی نیستند، بلکه وظایف مکانیکی و هیدرولیکی مهمی ایفا میکنند که عملکرد گسکت را بهبود میبخشد .
ترکیبهای مختلف این حلقهها، انواع گسکت مارپیچی را تشکیل میدهند: Type R (بدون حلقه)، Type RIR (با حلقه داخلی)، Type CG (با حلقه مرکزی)، و Type CGI (با هر دو حلقه). انتخاب نوع مناسب، به نوع فیس فلنج و شرایط سرویس بستگی دارد .
استاندارد مرجع این حلقهها ASME B16.20 است که ابعاد، ضخامت، جنس، و علامتگذاری آنها را تعریف میکند .
تصویر — حلقههای گسکت مارپیچی
حلقه مرکزی (Centering Ring / Outer Ring)
حلقه مرکزی (Centering Ring) که با نام حلقه بیرونی (Outer Ring) نیز شناخته میشود، در محیط بیرونی وایندینگ قرار میگیرد و به OD (Outer Diameter) گسکت متصل است. این حلقه از جنس فولاد کربنی یا فولاد زنگنزن ساخته میشود .
عملکردهای حلقه مرکزی
- مرکزیت گسکت (Centering): حلقه مرکزی با قطر بیرونی خود، گسکت را در وسط فلنج و بین پیچها نگه میدارد. این امر از جابجایی گسکت در حین نصب جلوگیری میکند .
- محدود کردن فشردگی (Compression Stop): در حین بستن پیچها، حلقه مرکزی با تماس با فیس فلنج، مانع از فشردگی بیش از حد و خرد شدن وایندینگ میشود .
- حامل کد رنگ: رنگ لبه بیرونی (OD) نشاندهنده متریال وایندینگ است و نوار رنگی روی همان لبه نشاندهنده نوع پرکننده است .
ابعاد و ضخامت
بر اساس ASME B16.20:
- ضخامت استاندارد: ۲.۰ mm (۰.۰۸ اینچ) برای حلقه مرکزی .
- ضخامتهای بزرگتر: ۳.۰ mm (۰.۱۲ اینچ) برای سرویسهای خاص .
- OD حلقه مرکزی: مطابق با قطر دایره پیچها (Bolt Circle) در فلنج .
- ضخامت: باید کمتر از ضخامت وایندینگ فشردهنشده باشد تا در حین نصب تماس برقرار کند .
- وظیفه اصلی: مرکزیت و کنترل فشردگی .
- جنس: فولاد کربنی (رنگشده) یا فولاد زنگنزن .
- ضخامت: ۲.۰ mm (استاندارد) یا ۳.۰ mm .
- برای فلنجهای RF (Raised Face) ضروری است .
- در فلنجهای FF (Flat Face) با گسکت تمامصورت ادغام میشود .
حلقه داخلی (Inner Ring)
حلقه داخلی (Inner Ring) در محیط داخلی وایندینگ قرار میگیرد و به ID (Inner Diameter) گسکت متصل است. این حلقه از فولاد زنگنزن ساخته میشود تا مقاومت به خوردگی داشته باشد .
عملکردهای حلقه داخلی
- جلوگیری از کمانش شعاعی (Anti-Buckling): در سرویسهای فشار بالا، وایندینگ گسکت ممکن است به سمت داخل کمانش کند و وارد جریان شود. حلقه داخلی با پر کردن فضای بین وایندینگ و ID فلنج، از این کمانش جلوگیری میکند .
- کاهش توربولانس جریان (Reduced Turbulence): حلقه داخلی با پر کردن فضای مرده بین گسکت و ID لوله، جریان سیال را صافتر میکند و افت فشار و خوردگی فرسایشی را کاهش میدهد .
- جلوگیری از تجمع سیال (Anti-Fluid Trapping): در سرویسهای شیمیایی و دارویی، حلقه داخلی از تجمع سیال در فضای بین گسکت و لوله جلوگیری میکند و خوردگی شکافی (Crevice Corrosion) را کاهش میدهد .
ابعاد و ضخامت
بر اساس ASME B16.20:
- ضخامت استاندارد: ۱.۶ mm (۰.۰۶ اینچ) برای حلقه داخلی .
- ضخامتهای بزرگتر: ۲.۰ mm (۰.۰۸ اینچ) برای سرویسهای خاص .
- ID حلقه داخلی: مطابق با ID فلنج یا لوله است تا جریان سیال را محدود نکند .
- جنس: معمولاً همان جنس وایندینگ (SS 316L، Monel، Inconel) یا فولاد زنگنزن ۳۰۴/۳۱۶ .
- وظیفه اصلی: جلوگیری از کمانش و کاهش توربولانس .
- جنس: معمولاً فولاد زنگنزن ۳۱۶ یا همجنس وایندینگ .
- ضخامت: ۱.۶ mm (استاندارد) یا ۲.۰ mm .
- برای فشار Class 900 و بالاتر توصیه میشود .
- در سرویسهای حساس به تجمع سیال ضروری است .
انواع گسکت بر اساس ترکیب حلقهها
ASME B16.20 انواع گسکت مارپیچی را بر اساس ترکیب حلقهها تعریف میکند. جدول زیر انواع اصلی و کاربردشان را نشان میدهد .
| Type | Centering Ring | Inner Ring | Flange Face |
|---|---|---|---|
| Type R | — | — | Flat Face, T&G, M&F |
| Type RIR | — | Yes | Male-and-Female Flanges |
| Type CG | Yes | — | Raised Face (RF), Flat Face (FF) |
| Type CGI | Yes | Yes | Raised Face (RF) — Standard |
نکات کلیدی انواع
- Type R (Basic): وایندینگ بدون هیچ حلقه — برای Flat Face و T&G .
- Type RIR: وایندینگ + حلقه داخلی (بدون حلقه مرکزی) — برای Male-and-Female .
- Type CG: وایندینگ + حلقه مرکزی — برای RF و FF .
- Type CGI: وایندینگ + هر دو حلقه — استاندارد صنعتی برای RF .
- RF (Raised Face): Type CGI (رایجترین) یا Type CG .
- FF (Flat Face): Type R یا Type CG (با حلقه مرکزی مناسب) .
- T&G (Tongue & Groove): Type R .
- M&F (Male & Female): Type RIR .
جنس و متریال حلقهها
جنس حلقهها بر اساس سازگاری با سیال، دمای عملیاتی، و الزامات مکانیکی انتخاب میشود .
| Ring | Standard Material | Alternative Materials |
|---|---|---|
| Centering Ring (Outer) | Carbon Steel (zinc-plated) | SS 304, SS 316, SS 316L |
| Inner Ring | SS 316L | SS 304, SS 321, Monel, Inconel |
نکات کلیدی متریال
- حلقه مرکزی: معمولاً فولاد کربنی رنگشده (زینکپلیت) برای کاهش هزینه. در سرویسهای خورنده، SS 304/316 .
- حلقه داخلی: معمولاً SS 316L — همجنس با وایندینگ. در سرویسهای خاص، Monel یا Inconel .
- حلقه داخلی باید مقاوم به خوردگی باشد چون در تماس مستقیم با سیال فرآیندی است .
- حلقه مرکزی در تماس با سیال نیست (فقط با اتمسفر) — بنابراین فولاد کربنی کافی است .
- حلقه مرکزی (Outer Ring): در محیط بیرونی وایندینگ — برای مرکزیت گسکت و محدود کردن فشردگی .
- حلقه داخلی (Inner Ring): در محیط داخلی وایندینگ — برای جلوگیری از کمانش و کاهش توربولانس .
- حلقه مرکزی: ۲.۰ mm (۰.۰۸ اینچ) استاندارد، ۳.۰ mm (۰.۱۲ اینچ) بزرگتر .
- حلقه داخلی: ۱.۶ mm (۰.۰۶ اینچ) استاندارد، ۲.۰ mm (۰.۰۸ اینچ) بزرگتر .
- رنگ لبه بیرونی (OD): نشاندهنده متریال وایندینگ (سبز = ۳۱۶L) .
- نوار رنگی روی همان لبه: نشاندهنده پرکننده (خاکستری = گرافیت، سفید = PTFE) .
استانداردهای مرجع: ASME B16.20 — ASME B16.5 — ASME B16.47 — EN 1514-2
💬 نیاز به مشاوره فنی دارید؟
اگر پس از مطالعه این مقاله هنوز سوالی دارید، سوال فنی خود را برای مهندسین ایران اتصال آسیا ارسال کنید.
کارشناسان ما در اسرع وقت به درخواست شما رسیدگی خواهند کرد.
چرا ایران اتصال آسیا؟