اتصالات درز دار را می‌توان به دو دسته اصلی تقسیم کرد:

۱. اتصالات درز مکانیکی (Mechanical Seams)

این نوع اتصالات بدون استفاده از حرارت زیاد یا ذوب فلز ایجاد می‌شوند و بیشتر در مواردی که نیاز به آب‌بندی کامل یا استحکام بسیار بالا نیست، کاربرد دارند.

 * درز قفلی (Lock Seam): این نوع درز با خم کردن و قفل کردن لبه‌های دو ورق به یکدیگر ایجاد می‌شود. درز قفلی می‌تواند به صورت تک‌قفل (Single Lock Seam) یا دوقفل (Double Lock Seam) باشد.

   * کاربردها: ساخت کانال‌های تهویه، لوله‌های آب باران، ظروف فلزی و برخی قطعات خودرو.

   * مزایا: عدم نیاز به جوشکاری، هزینه کمتر، سرعت بالا در تولید، قابلیت باز شدن در برخی موارد.

   * معایب: استحکام کمتر نسبت به جوش، عدم آب‌بندی کامل (مگر با استفاده از درزگیر)، محدودیت در ضخامت ورق.

 * درز پرسی (Crimped Seam): در این روش، لبه‌های ورق با استفاده از پرس یا رولر به یکدیگر فشرده می‌شوند.

   * کاربردها: ساخت لوله‌های دودکش، اتصالات لوله‌های فلزی سبک.

   * مزایا: سادگی و سرعت تولید.

   * معایب: استحکام و آب‌بندی محدود.

۲. اتصالات درز جوشی (Welded Seams)

این نوع اتصالات با استفاده از فرآیندهای جوشکاری ایجاد می‌شوند و استحکام و آب‌بندی بالاتری نسبت به اتصالات مکانیکی دارند.

 * جوش درز مستقیم (Longitudinal Seam Weld): در این روش، دو لبه ورق به صورت موازی با طول قطعه به یکدیگر جوش داده می‌شوند. این روش برای ساخت لوله‌های با قطر بزرگ و مخازن استوانه‌ای رایج است.

   * کاربردها: ساخت لوله‌های فولادی، مخازن تحت فشار، بویلرها.

   * مزایا: استحکام بالا، آب‌بندی کامل، قابلیت تحمل فشار و دما.

   * معایب: نیاز به تجهیزات جوشکاری، احتمال ایجاد تنش‌های پسماند و اعوجاج.

 * جوش درز اسپیرال (Spiral Seam Weld): در این روش، یک نوار فلزی به صورت مارپیچ پیچیده شده و لبه‌های آن به یکدیگر جوش داده می‌شوند تا یک لوله تشکیل شود.

   * کاربردها: تولید لوله‌های با قطر بسیار بزرگ برای انتقال آب، گاز و نفت.

   * مزایا: امکان تولید لوله‌های با قطر نامحدود، استفاده بهینه از ورق، هزینه تولید کمتر برای قطرهای بزرگ.

   * معایب: پیچیدگی فرآیند تولید، نیاز به کنترل دقیق جوشکاری.

 * جوش لب به لب (Butt Weld): دو قطعه در یک راستا و بدون همپوشانی به یکدیگر جوش داده می‌شوند.

   * کاربردها: اتصالات سازه‌ای، لوله‌کشی.

   * مزایا: اتصال قوی و یکنواخت، حداقل تمرکز تنش.

   * معایب: نیاز به آماده‌سازی دقیق لبه‌ها.

 * جوش همپوشانی (Lap Weld): دو قطعه به صورت همپوشانی روی یکدیگر قرار گرفته و جوش داده می‌شوند.

   * کاربردها: ورق‌کاری، اتصالات غیرحساس به خستگی.

   * مزایا: سهولت در مونتاژ، عدم نیاز به آماده‌سازی دقیق لبه‌ها.

   * معایب: ایجاد تمرکز تنش، ظاهر نامناسب در برخی موارد.

مزایا و معایب کلی اتصالات درز دار

مزایا:

 * تنوع: طیف گسترده‌ای از روش‌ها برای کاربردهای مختلف.

 * اقتصادی: در بسیاری از موارد، به خصوص در تولید انبوه، روش‌های درز مکانیکی مقرون به صرفه هستند.

 * استحکام: اتصالات درز جوشی می‌توانند استحکام بسیار بالایی را فراهم کنند.

 * آب‌بندی: اتصالات درز جوشی به طور کامل آب‌بندی شده و برای سیالات و گازها مناسب هستند.

 * وزن کم: در مقایسه با اتصالات فلنجی یا پیچی، می‌توانند وزن کمتری داشته باشند.

معایب:

 * تنش پسماند و اعوجاج: در جوشکاری، احتمال ایجاد تنش‌های پسماند و اعوجاج در قطعه وجود دارد.

 * بازرسی و کنترل کیفیت: کیفیت اتصالات جوشی نیاز به بازرسی‌های دقیق (مانند تست‌های غیرمخرب) دارد.

 * محدودیت در ضخامت: روش‌های درز مکانیکی معمولاً برای ورق‌های نازک‌تر مناسب هستند.

 * آب‌بندی: درزهای مکانیکی معمولاً آب‌بندی کامل ندارند مگر اینکه از درزگیر استفاده شود.

 * خستگی: در برخی اتصالات درز دار، به خصوص درزهای همپوشانی، ممکن است تمرکز تنش و پدیده خستگی رخ دهد.

کاربردها

اتصالات درز دار در صنایع مختلفی کاربرد دارند، از جمله:

 * صنعت ساختمان: کانال‌های تهویه، لوله‌های آب باران، سقف‌های فلزی.

 * صنعت نفت و گاز: خطوط لوله انتقال، مخازن ذخیره.

 * خودروسازی: قطعات اگزوز، شاسی، بدنه.

 * صنعت لوازم خانگی: بدنه یخچال، ماشین لباسشویی، آبگرمکن.

 * تولید لوله: لوله‌های آب، گاز، فاضلاب.

 * صنعت کشتی‌سازی: بدنه کشتی، مخازن.